Verpakkingsverordening opschorten: wat Brussel kan veranderen en wat niet

Het federale bestuur van de Mittelstands- und Wirtschaftsunion van CDU en CSU, kortweg MIT, heeft op 30 september 2026 een besluit over de EU-verpakkingsverordening genomen. De MIT roept de bondsregering op zich in Brussel „unverzüglich“ in te zetten voor een opschorting van de toepassing van de verordening. Minder verpakkingsafval en meer circulaire economie noemt zij juiste doelen. De regels belasten echter vooral kleine en middelgrote bedrijven met bureaucratie en schaden de interne markt.^[1]

Het besluit bevat negen eisen. De eerste: verplichtingen die nog niet voldoende zijn uitgewerkt, moeten tijdelijk worden opgeschort en hun termijnen opnieuw worden vastgesteld. Daarbij komen onder meer: geen boetes of andere sancties zolang verplichtingen juridisch onduidelijk zijn; een bindende praktijktoets voor kleine en middelgrote bedrijven; bagatelgrenzen; één centrale Europese registratie in plaats van 27 nationale procedures; en afschaffing van de plicht om in andere EU-landen een gemachtigde aan te wijzen. De korte formule van de MIT luidt: „Aussetzen, nachbessern, vereinfachen – und erst dann rechtssicher anwenden.“^[1]

Hoe realistisch is dat? Klopt het beeld van honderden nieuwe EU-verordeningen per maand? En zou een kleiner EU-ambtenarenapparaat minder regels opleveren? Deze achtergrond plaatst dat.

Wat er sinds 12 augustus geldt

De verpakkingsverordening, officieel Verordening (EU) 2025/40, geldt sinds 12 augustus 2026 in alle lidstaten rechtstreeks. Een nationale uitvoeringswet heeft zij daarvoor niet nodig.^[7][8] Fabrikanten moeten zich in elke lidstaat waarin zij verpakkingen voor het eerst aanbieden, in het fabrikantenregister inschrijven. Wie verpakkingen of verpakte waren rechtstreeks aan eindafnemers in een ander EU-land levert en daar geen vestiging heeft, moet daar een gemachtigde aanwijzen.^[7] De MIT schrijft dat een bedrijf zonder vestiging „grundsätzlich“ een gemachtigde moet aanwijzen. Volgens de bewoording van de verordening geldt de plicht alleen bij levering rechtstreeks aan eindafnemers, bijvoorbeeld bij verzending aan particuliere klanten.^[1][7]

Een deel van de regels ontbreekt nog. Tot 12 februari 2026 moest de Commissie vaststellen in welk formaat fabrikanten zich registreren en melden. Een ontwerp heeft zij op 6 augustus 2026 gepubliceerd, vastgesteld is de rechtshandeling niet.^[9] De uniforme kenmerken voor verpakkingen en inzamelbakken waren tot 12 augustus 2026 verschuldigd. De Commissie heeft het voornemen pas op 14 september 2026 geregistreerd, een ontwerp heeft zij nog niet gepubliceerd.^[10] De etiketteringsplicht zelf geldt vanaf 12 augustus 2028 of 24 maanden na inwerkingtreding van de uitvoeringshandelingen, al naargelang wat later is.^[7]

De sancties bij overtredingen stellen de lidstaten vast, uiterlijk tot 12 februari 2027.^[7] De Commissie heeft de lidstaten opgeroepen de plicht tot het aanwijzen van een gemachtigde pragmatisch te handhaven en van sancties af te zien.^[11] Juridisch bindend is die oproep niet.^[8]

Kan de verordening nog worden opgeschort?

Een EU-verordening kan geen regering alleen opschorten. Dat gaat alleen met een nieuwe rechtshandeling van de EU. Het voorstel daartoe doet de Commissie. Het Europees Parlement beslist met meerderheid, de Raad met gekwalificeerde meerderheid: minstens 55 procent van de lidstaten, die samen minstens 65 procent van de bevolking vertegenwoordigen.^[8]

Dat dat snel kan gaan, tonen twee gevallen. De nieuwe rapportageplichten over duurzaamheid schoof de EU in 2025 in zeven weken op: voorstel op 26 februari, publicatie op 16 april.^[12][13] De ontbossingsverordening werd twee keer uitgesteld, het laatst met een voorstel van 21 oktober 2025 en een verordening van 19 december 2025.^[14][15] In beide gevallen waren Commissie, Parlement en Raad het eens.

Bij de verpakkingsverordening ontbreekt die eensgezindheid. Een voorstel om de hele verordening op te schorten of uit te stellen is er niet.^[3][16] De Commissie heeft in december 2025 alleen voorgesteld de plicht tot het aanwijzen van een gemachtigde voor fabrikanten met zetel in de EU tot 1 januari 2035 op te schorten. Verdere wijzigingen van de verordening behoren volgens het voorstel uitdrukkelijk niet tot het doel ervan.^[16]

De milieucommissie van het Europees Parlement heeft op 5 oktober 2026 met 74 tegen 0 stemmen bij 4 onthoudingen haar verslag over dat voorstel aangenomen. Zij vat de opschorting enger op. Die moet alleen gelden voor micro- en kleine ondernemingen met zetel in de EU, dus voor bedrijven met minder dan 50 werknemers en een jaaromzet of balanstotaal tot 10 miljoen euro.^[2][17] Zij eindigt op 1 januari 2035 of eerder, zodra een nieuwe EU-wet met algemene regels over producentenverantwoordelijkheid en gemachtigden geldt. Registratie, meldingen en bijdragen blijven verplicht.^[17]

De plenaire vergadering van het Parlement heeft op 20 oktober 2026 alle wijzigingen van de commissie overgenomen. Het zo gewijzigde voorstel nam zij aan met 616 tegen 9 stemmen bij 39 onthoudingen.^[39][40] Amendementen van afzonderlijke fracties haalden geen meerderheid.^[39] Tot de overgenomen wijzigingen behoort een beschermingsclausule: wie zijn bedrijf alleen opsplitst of verbouwt om onder de opschorting te vallen, kan haar niet gebruiken.^[40] Een wet is dat nog niet. De plenaire vergadering heeft het stuk terugverwezen naar de commissie, zodat die met de Raad onderhandelt.^[39][41]

In de Raad is de situatie opener. In april 2026 staakte het Raadsvoorzitterschap de onderhandelingen, omdat een grote meerderheid van de lidstaten voorbehouden had.^[18] Sinds 30 september bekijken de lidstaten weer een gerichte oplossing voor kleine fabrikanten, zonder de verordening zelf open te breken.^[19][20] Een gemeenschappelijk standpunt van de Raad was er volgens het Parlement ook op 20 oktober nog niet.^[41] In een nota voor de Milieuraad op 12 oktober verlangde Oostenrijk, gesteund door Tsjechië en Estland, de plicht tot het aanwijzen van een gemachtigde voor kleine hoeveelheden op te schorten en de rechtshandeling over het registerformaat voorlopig niet vast te stellen.^[21]

De bondsregering eist geen opschorting van de hele verordening. Zij heeft in Brussel voorgesteld handelaren met minder dan 10 ton verpakking per jaar van de plicht tot het aanwijzen van een gemachtigde vrij te stellen en de registratie in het nieuwe systeem tot medio 2028 op te schorten, totdat een centraal Europees register draait.^[22] Voor de bondsregering schreef de parlementair staatssecretaris Bettina Hagedorn in september dat de regel over de gemachtigde „widerspricht in dieser Form den Prinzipien des EU-Binnenmarkts“.^[23]

De brancheorganisaties gaan verder. De DIHK verlangt toepassing of handhaving op te schorten zolang centrale eisen onduidelijk zijn, en stelt een bagatelgrens van 500 kilogram verpakking per land en jaar voor.^[24] De handelsorganisatie HDE eist een respijtperiode zonder boetes tot 1 januari 2028.^[25] Milieuorganisaties zijn het daar niet mee eens: Deutsche Umwelthilfe en NABU hebben in mei een open brief mee ondertekend die verlangt vast te houden aan het begin van de werking en de verordening niet weer open te breken.^[26]

De regel over de gemachtigde „widerspricht in dieser Form den Prinzipien des EU-Binnenmarkts“. Bondsregering, antwoord in de Bundestag van 9 september 2026

Honderden verordeningen per maand?

De EU heeft in 2025 volgens de statistiek van EUR-Lex 1.150 verordeningen vastgesteld, wijzigingsverordeningen meegerekend. Dat zijn bijna 100 per maand. Telt men richtlijnen, besluiten en andere rechtshandelingen mee, dan zijn het er 2.567 per jaar, dus ruim 200 per maand.^[4]

Van Parlement en Raad als wetgever komen daarvan slechts 40, ruim drie per maand.^[4] In de zittingsperiode 2019 tot 2024 waren het er ongeveer vijf per maand.^[5] Het grootste deel zijn uitvoerings- en gedelegeerde verordeningen van de Commissie: toelatingen, douanetarieven, technische detailregels.^[4][5] De Commissie mag ze alleen vaststellen als een wet van Parlement en Raad haar daartoe machtigt. Bij uitvoeringshandelingen stemmen vertegenwoordigers van de lidstaten in comités mee.^[8][27] De hoeveelheid vervolgregels wordt dus al in de wet aangelegd.

De voormalige ECB-president Mario Draghi telde in zijn rapport voor de Commissie ongeveer 13.000 rechtshandelingen van de EU van 2019 tot 2024. Ruim de helft daarvan waren gedelegeerde en uitvoeringshandelingen.^[28] Voor de bedrijven telt uiteindelijk de last. Volgens het jaarverslag 2026 van de Nationale Normenkontrollrat gaat meer dan 50 procent van de lasten voor het bedrijfsleven door voorschriften terug op Europese regels.^[6]

Zou een kleiner EU-ambtenarenapparaat helpen?

Een studie of officieel onderzoek dat laat zien dat minder personeel in Brussel tot minder regels leidt, heeft de redactie niet gevonden. Een bewijs voor het tegendeel evenmin.

De beschikbare cijfers spreken tegen een eenvoudig verband. De Commissie had in 2026 18.797 formatieplaatsen, minder dan in 2009 met 20.384.^[29] Het aantal rechtshandelingen is in die tijd niet gedaald; volgens het Draghi-rapport lag het in 2019 tot 2024 hoger dan in 2014 tot 2019.^[28] De Europese Rekenkamer stelde in 2024 vast dat de formatieplaatsen van Parlement, Raad, Commissie en Hof van Justitie van 2013 tot 2023 met 3,7 procent daalden, terwijl hun taken groeiden. De instellingen vingen dat onder meer op met tijdelijke krachten en onbetaald overwerk.^[30]

De Commissie zet in op minder verplichtingen in plaats van minder personeel. Zij wil de terugkerende administratieve kosten van ondernemingen tot 2029 met 25 procent verlagen, voor kleine en middelgrote ondernemingen met 35 procent.^[31] Sinds februari 2025 heeft zij daarvoor twaalf verzamelvoorstellen gepresenteerd, zogenoemde omnibuspakketten, en schat zij de lastenverlichting op 14 miljard euro per jaar.^[32] Een onafhankelijke toetsing van dat getal is er niet. De Normenkontrollrat bekritiseert dat de pakketten deels zonder consultatie en zonder toetsing van de gevolgen tot stand kwamen.^[6]

Over het personeel wordt op dit moment onderhandeld. Voor het financieel kader 2028 tot 2034 wil de Commissie 2.500 extra formatieplaatsen.^[33] Het Ierse Raadsvoorzitterschap stelde op 10 oktober 2026 voor het personeel van alle instellingen op het huidige niveau te houden. Voor het ambtenarenapparaat zou dan 95,3 in plaats van 104,4 miljard euro beschikbaar zijn, in prijzen van 2025.^[34][35] Bij een ontmoeting van regeringsleiders over de EU-begroting op 27 augustus in Berlijn zei de Oostenrijkse bondskanselier Christian Stocker: „mehr Europa entsteht auch nicht durch mehr Geld oder mehr Beamte, sondern durch bessere Entscheidungen.“^[36]

De CDU/CSU-fractie in de Bundestag heeft in een ontwerp van april 2026 voorgesteld na te denken over personeelsafbouw in de EU-instellingen, daarnaast een bovengrens voor rechtshandelingen per domein en de regel „one in, two out“. Of het fractiebestuur dat zo heeft aangenomen, is niet bevestigd.^[37]

Wat open is

Het Europees Parlement heeft op 20 oktober zijn standpunt over de lastenverlichting voor kleine bedrijven vastgelegd. Nu moet het het eens worden met de Raad. De onderhandelingen kunnen pas beginnen als ook de Raad zijn standpunt heeft.^[19][41] De Commissie wil een wet over de circulaire economie presenteren die de producentenverantwoordelijkheid voor alle producten moet regelen; gepland was het derde kwartaal van 2026.^[38] De rechtshandeling over het registerformaat en de uniforme kenmerken staan nog uit.^[9][10] Tot 12 februari 2027 moeten de lidstaten hun sancties vaststellen.^[7]

Een opschorting van de hele verordening, zoals de MIT haar eist, hebben tot nu toe noch de Commissie, noch de bondsregering voorgesteld.

Meer over de verordening in de open brief van de uitgever aan de bondskanselier. Meer over begroting, ambtenarenapparaat en rechtshandelingen van de EU in de analyse over de EU-begroting.