BRONNENSTANDAARD
Waar onze getallen vandaan komen
U hoeft ons niet te geloven. U kunt het nagaan. Elk getal in onze stukken heeft een bron, en elke bron heeft een vindplaats: niet alleen een link, maar de exacte plek waarop wij ons baseren.
De regels
- Primaire bron vóór secundaire bron. Een primaire bron is het document zelf: de wet, het parlementsstuk, het verslag, de statistiek, de uitspraak, de oorspronkelijke opname. Een secundaire bron bericht daarover. Wij geven de voorkeur aan primaire bronnen: het document zelf, niet het bericht over het document.
- Minstens twee bronnen, minstens één daarvan primair. Voor elk dragend feit. Zonder primaire bron publiceren wij niet. Het redactiesysteem laat publicatie anders niet toe.
- Elke bron heeft een vindplaats. Bladzijde, tabel, cel, randnummer, alinea of tijdcode. Een link naar een document van 300 bladzijden is geen vindplaats.
- Rangorde. Officiële documenten en officiële statistieken vóór rechterlijke uitspraken vóór peerreviewed onderzoek vóór oorspronkelijke opnamen vóór mediaberichten. Berichten van andere media gebruiken wij alleen als ondersteunend bewijs, nooit als enig bewijs.
- Letterlijk citeren. Wij geven citaten woord voor woord weer. Weglatingen markeren wij met [...] en toevoegingen tussen vierkante haken. Nadruk binnen een fragment wordt gemarkeerd als „Hervorhebung durch die Redaktion“ — nadruk toegevoegd door de redactie.
- Primair en ondersteunend gescheiden. In elke bronnenlijst komen de primaire bronnen eerst, met de ondersteunende bronnen apart daaronder. Beide zijn genummerd en in de tekst gemarkeerd.
- Datum van raadpleging en archiefkopie. Bij elke onlinebron noteren wij wanneer wij haar hebben geraadpleegd, en wij stellen een kopie veilig. Wat wij openbaar mogen spiegelen, spiegelen wij; al het andere verlinken wij en bewaren wij als interne kopie. Verdwijnt een bron, dan blijft onze controle navolgbaar; de vermelding zegt dan: „Bron op [datum] niet meer bereikbaar, de redactie bewaart een kopie.“
- Licenties respecteren. Officiële werken geven wij ongewijzigd en met bronvermelding weer. Gegevens van het Statistisches Bundesamt, het Duitse federale bureau voor de statistiek, gebruiken wij onder de Datenlizenz Deutschland – Namensnennung – Version 2.0; de voorgeschreven vermelding staat op elke grafiek. Persartikelen van derden citeren wij alleen in de kortst mogelijke fragmenten.
- Anonieme bronnen zijn de uitzondering. Alleen waar de bron gevaar loopt, met een in de tekst genoemde reden en een tweede, onafhankelijke bevestiging. Een anonieme bron alleen draagt geen beoordeling.
- Grafieken tonen wat de data tonen. Elke grafiek heeft een kop, asbenamingen, eenheden, een bron met de datum van raadpleging en een datatabel. Assen beginnen bij nul of zijn zichtbaar als afgekapt gemarkeerd. De ruwe gegevens zijn verlinkt.
- Beelden. Elk beeld noemt zijn maker en licentie. Schermafbeeldingen van andermans berichten snijden wij bij tot het bewijs; profielfoto's en reacties van derden verwijderen wij. Boven aan een factcheck staat geen portret.
- Privépersonen. Wie een bewering alleen heeft doorgegeven en geen publieke rol heeft, noemen wij niet. Minderjarigen nooit.
Wat wij met welke bron mogen doen
De tabel zegt per soort bron wat is toegestaan. Zij is de grondslag voor het licentieveld bij elke bron en voor de vraag of wij een openbare kopie mogen bewaren of alleen mogen verlinken.
| Bron | Verlinken | Fragment tonen | Volledig spiegelen | Voorwaarden |
|---|---|---|---|---|
| Bundestagsdrucksachen en plenaire verslagen van de Duitse Bundestag | ja | ja | ja | Officiële werken zonder auteursrechtelijke bescherming. Ongewijzigd, met het nummer en de datum van het stuk, bladzijde voor bladzijde geciteerd. |
| Bundestag: foto's en mediatheek | ja | alleen als bewijs, bij twijfel niet | nee | De eigen voorwaarden van de aanbieder. Naar video's verwijzen wij met een tijdcode. |
| Bondsregering en ministeries | ja | ja | in de regel ja | Meestal officiële werken op grond van § 5 lid 2 Urheberrechtsgesetz, de Duitse auteurswet. Ongewijzigd, met bronvermelding. Wij controleren het colofon van elk ministerie. |
| Statistisches Bundesamt, GENESIS-Online | ja | ja | ja, ook verder bewerkt | Datenlizenz Deutschland – Namensnennung – Version 2.0. De voorgeschreven vermelding staat op elke grafiek, en wij markeren elke wijziging. |
| Bundesrechnungshof en de rekenkamers van de deelstaten | ja | ja | jaarlijkse bevindingen ja, overige rapporten per geval | Ongewijzigd, met bronvermelding. De jaarlijkse bevindingen zijn tevens parlementsstukken. |
| Rechterlijke uitspraken | ja | ja | ja | § 5 lid 1 Urheberrechtsgesetz. De anonimisering blijft behouden, en wij voegen nooit namen toe. Wij noemen het zaaknummer, de datum en het randnummer. |
| Europese Commissie, EUR-Lex, Eurostat | ja | ja | ja | Hergebruik op grond van Besluit 2011/833/EU, in de regel CC BY 4.0. Bronvermelding, wijzigingen gemarkeerd. Logo's en werken van derden vallen daarbuiten. |
| Deelstaatparlementen en gemeenten | ja | ja | meestal ja | Stukken en verslagen zijn officiële werken. Wij controleren de voorwaarden van de betreffende website. |
| Wetenschappelijke publicaties | ja, met DOI | citaat op grond van § 51 Urheberrechtsgesetz | alleen onder een open licentie | Auteur, titel, tijdschrift, jaar en DOI. Preprints markeren wij als zodanig. |
| Persartikelen van derden | ja | kortst mogelijke fragment | nee | Auteursrecht en het naburige recht voor persuitgevers. Nooit als enig bewijs, altijd alleen als ondersteunende bron. |
| Berichten in sociale media en toespraken op video | ja, met datum van raadpleging | fragment en stilstaand beeld als bewijs | nee, de kopie blijft intern | Wij dekken profielfoto's, beelden van anderen en reacties van derden af. Is een bericht verwijderd, dan zegt de vermelding dat. |
| Verkiezingsprogramma's en regeerakkoorden | ja | ja | nee | Auteursrechtelijk beschermd. Citaat met vindplaats; bij belofte en werkelijkheid is de vindplaats verplicht. |
Wat er gebeurt met een bron die verdwijnt
- Bij elke bron slaan wij de datum van raadpleging op en een controlegetal van het document dat wij hebben opgehaald, en waar mogelijk ook de link naar een onafhankelijke archiefkopie.
- Een openbare kopie bewaren wij alleen waar de licentie dat toestaat. Al het andere blijft als interne kopie bij de redactie.
- Officiële werken spiegelen wij nooit in gewijzigde vorm. Nadruk binnen een fragment wordt gemarkeerd.
- Het systeem maakt de voorgeschreven licentieformules uit het licentieveld van de bron, zodat zij niet vergeten kunnen worden.
Hoe uit bronnen een beoordeling ontstaat, staat in onze methode.