Naar de inhoud

MENINGOPEN VOORSTELBEGROTING EN VESTIGINGSKLIMAAT

Meneer de bondskanselier, belast de burgers niet met achterbakse indirecte belastingen – voer een bezuinigingsplan volledig uit

CO₂-heffing, tol, suikerbelasting, alcoholbelasting: de staat grijpt aan de kassa in plaats van bij zichzelf te bezuinigen. Terwijl delen van onze catalogus van 150 miljard al volstaan. 102 miljard euro per jaar is te halen zonder één enkele belasting te verhogen. Daarbij hoort de personeelsgroei in de openbare dienst terug te draaien. En vier vragen over het vestigingsklimaat hebben nu een antwoord nodig.

Door Andreas W. Herb, Oprichter en CEO MBG Group, Paderborn

15 minuten lezen76 bronnen0 correctiesOpenbaarmaking

Delen

Inhoud en Documenten
  • 102 mld. €

    besparing per jaar zonder enige belastingverhoging

    Eigen aannames, volledige werking rond 2030

  • 48 mld. €

    open gat in het financiële plan van de bond voor 2030

    Voor 2028 is het 22, voor 2029 al 39 mld. €[1]

  • +507.100

    werkenden in de openbare dienst sinds 2020

    Sinds 2008 zijn het er 970.000 meer[2]

  • 1,4 mld. €

    moeten suiker- en alcoholbelasting in 2028 samen opbrengen

    Dat is 1,4 % van het bezuinigingsbedrag[3][4]

De 102 miljard euro zijn aannames van de auteur, geen officiële schatting. De volledige lijst staat verderop.

Het belangrijkste in het kort

Besparen in plaats van innen. Suiker- en alcoholbelasting moeten de bond in 2028 samen 1,38 mld. € opbrengen.[3][4] Het bezuinigingsplan levert meer dan het 70-voudige op.

Delen volstaan. Van de catalogus van 150 miljard zijn alleen de delen nodig die bij de staat zelf besparen: 85 mld. € vaste kortingen en 17 mld. € onder voorwaarden. De 45 mld. € uit geschrapte belastingvoordelen blijven liggen. Dat zouden belastingverhogingen zijn.

Maar die delen dan volledig. In het financiële plan van de bond ontbreekt in 2030 nog 48 mld. €.[1] Wie maar half bezuinigt, komt weer uit bij de volgende heffing.

Personeel terugdraaien. De openbare dienst is sinds 2020 met 507.100 werkenden gegroeid, sinds 2008 met 970.000.[2] De afbouw lukt via pensioneringen, zonder ontslagen.

Vestigingsklimaat veiligstellen. Verbod op de verbrandingsmotor stoppen, stroom goedkoper maken, kernenergie zonder denkverbod onderzoeken, PPWR opschorten.

102 miljard besparen in plaats van 1,4 miljard innen

Miljard euro per jaar

102 miljard besparen in plaats van 1,4 miljard innenStaafdiagram met 3 categorieën en 1 reeksen. De as begint bij nul en loopt tot 102,17 mld. €; de kleinste getoonde waarde is 1,38 mld. €. Elk getal staat in de datatabel onder de grafiek.Bezuinigingsplan zonder belastingverhoging102,17Gat in het financiële plan van de bond 203048Suiker- en alcoholbelasting 20281,38050100150Getallen in mld. €

Finanzplan des Bundes (financieel plan van de bond)[1], Bundesfinanzministerium (Duits ministerie van Financiën)[3], Haushaltsbegleitgesetz 2027[4], bezuinigingsplan: eigen aannames. Grafiek nagetekend op basis van de getallen in de tekst.

Grenzen van de data: Het bezuinigingsplan is een aanname van de auteur bij volledige werking rond 2030, geen officiële schatting. Suiker- en alcoholbelasting: 925 en 455 miljoen euro in 2028.

De grafiek als afbeelding downloaden (PNG)

Datatabel tonen3 rijen
Waarden in de grafiek: 102 miljard besparen in plaats van 1,4 miljard innen
Miljard euro per jaar (mld. €)
Bezuinigingsplan zonder belastingverhoging102,17
Gat in het financiële plan van de bond 203048
Suiker- en alcoholbelasting 20281,38

Zeven eisen

1. Geen nieuwe verbruiksbelastingen. Suikerbelasting en hogere alcoholbelasting schrappen, plastictaks definitief begraven.

2. CO₂-prijs aftoppen, tol uitsluiten. Geen prijssprong bij de start van de EU-emissiehandel in 2028. Geen tol voor personenauto's.

3. Het bezuinigingsplan volledig uitvoeren. 102 mld. € per jaar, post voor post.

4. Personeelsgroei terugdraaien. Terug naar het niveau van 2020, alleen via pensioneringen.

5. Verbod op de verbrandingsmotor stoppen. In de EU-Raad voor echte technologieneutraliteit stemmen, niet voor 95 in plaats van 100 procent.

6. Stroom goedkoper maken. Elektriciteitsbelasting voor iedereen naar het EU-minimum. Kernenergie zonder vooraf vastgelegde uitkomst laten onderzoeken.

7. PPWR opschorten. Eerst verbeteren en vereenvoudigen, dan toepassen.

De greep in de winkelkassa

Indirecte belastingen staan op geen loonstrook. Ze zitten in de prijs: aan de pomp, in de supermarkt, aan de toonbank. Wie weinig verdient, geeft het grootste deel van zijn geld uit aan consumptie en betaalt daarom naar verhouding het meest. Precies dat bedoel ik met achterbaks. Ruim anderhalf jaar na de belofte van de bondskanselier liggen een suikerbelasting en een met 20 procent hogere alcoholbelasting in de Bundestag.[5][3]

„Wir haben einen Koalitionsvertrag, und da steht keine Steuererhöhung drin, es wird auch keine geben.“

Vertaling: We hebben een regeerakkoord, en daar staat geen belastingverhoging in, die komt er ook niet.

Friedrich Merz bij Caren Miosga, april 2025[6]
Vijf heffingen: stand op 10 november 2026, wat ze kosten, mijn eis
HeffingStand op 10 november 2026Wat ze kostMijn eis
CO₂-heffingNationale emissiehandel met een prijscorridor van 55 tot 65 € per ton, 2026 en 2027. Vanaf 2028 moet de EU-emissiehandel voor gebouwen en verkeer starten.[7]Ongeveer 16 mld. € inkomsten in 2025.[8] Toeslag 2026: 15,7 tot 18,6 cent per liter benzine, 17,3 tot 20,5 cent per liter diesel.[9]Niet verder verhogen. Vóór 2028 een prijsplafond doorzetten.
Tol voor personenauto'sGeen plan van de regering. Minister van Verkeer Bilger: „Een opdracht om tol voor personenauto's in te voeren, heb ik niet.“[10] Deskundigen pleiten ervoor, de bouwsector eist hem.[11][12]Modelberekening van Agora Verkehrswende: ongeveer 33 mld. € per jaar.[11]Bindend uitsluiten.
SuikerbelastingHet kabinet heeft op 14 oktober 2026 een formuleringshulp vastgesteld: 26 cent per liter vanaf 5 g suiker per 100 ml, 32 cent vanaf 8 g, start 1 juli 2027.[3] De Unie wil uitstellen tot 2028.[13]690 mln. € in 2027, 925 mln. € in 2028.[3]Schrappen.
Alcoholbelasting20 % meer op alcohol-, mousserendewijn-, tussenproducten- en alcopopbelasting vanaf 1 januari 2027. Onderdeel van het Haushaltsbegleitgesetz 2027 (de begeleidende begrotingswet), dat de Bundestag behandelt.[5]380 mln. € in 2027, 455 mln. € in 2028.[4]Schrappen.
PlastictaksFractievoorzitter van de Unie Frei: „De plastictaks doen we niet.“ Daardoor ontbreekt vanaf 2028 meer dan 1 mld. € per jaar. Uiterlijk donderdag 12 november 2026 moet de Unie voorstellen voor het gat indienen.[13]Meer dan 1 mld. € per jaar vanaf 2028.[13]Daarbij blijven. Het gat dichten door te bezuinigen, niet door de volgende heffing.

De rekensom: suiker- en alcoholbelasting moeten in 2028 samen 1,38 mld. € opbrengen. Voor suikerbelasting en plastictaks voorzagen eerste ontwerpen van het ministerie van Financiën in 1.046 nieuwe formatieplaatsen, de meeste bij de douane.[14] Wie 102 mld. € bij de staat bespaart, heeft geen van deze heffingen nodig. Meer daarover in de Aufrechte Lupe.[15]

Bijna een miljoen werkenden meer sinds 2008, een half miljoen sinds 2020

Op 30 juni 2025 werkten 5.475.100 mensen in de openbare dienst. Dat is ongeveer 12 % van de werkende bevolking en 95.100 meer dan een jaar eerder.[16] Ten opzichte van 2020 zijn het er 507.100 meer, ten opzichte van 2008 zelfs 970.000.[2][17] Minder dan de helft van de toename sinds 2020 komt voor rekening van scholen, hogescholen, kinderopvang en politie. 266.400 kwamen erbij in alle overige gebieden.

Bijna een miljoen werkenden meer in de openbare dienst sinds 2008

Werkenden in de openbare dienst op 30 juni, in miljoenen

Bijna een miljoen werkenden meer in de openbare dienst sinds 2008Staafdiagram met 4 categorieën en 1 reeksen. De as begint bij nul en loopt tot 5,48 miljoen; de kleinste getoonde waarde is 4,51 miljoen. Elk getal staat in de datatabel onder de grafiek.20084,5120154,6520204,972025 (voorlopig)5,480246Getallen in miljoen

Statistisches Bundesamt[2], analyse van de Aufrechte Lupe[17]. Grafiek nagetekend op basis van de getallen in de tekst.

De grafiek als afbeelding downloaden (PNG)

Datatabel tonen4 rijen
Waarden in de grafiek: Bijna een miljoen werkenden meer in de openbare dienst sinds 2008
Werkenden in miljoenen (miljoen)
20084,51
20154,65
20204,97
2025 (voorlopig)5,48
Werkenden in de openbare dienst op 30 juni, per gebied[2][17]
Gebied200820202025sinds 2020sinds 2008
Scholen932.200966.1001.069.600+103.500+137.400
Hogescholen met klinieken432.700585.900651.300+65.400+218.600
Gemeentelijke kinderopvang136.600243.600298.000+54.400+161.400
Politie307.000341.400358.800+17.400+51.800
Alle overige gebieden2.696.6002.831.0003.097.400+266.400 (+9,4 %)+400.800 (+14,9 %)
Openbare dienst totaal4.505.1004.968.0005.475.100+507.100 (+10,2 %)+970.000 (+21,5 %)

Zonder ontslagen: in de komende tien jaar gaan volgens de dbb (Duitse ambtenarenbond) minstens 1,42 mln. werkenden met pensioen, dat is 26,3 %.[18] Wie ruim elke derde van deze plaatsen niet opnieuw invult, is weer terug op het niveau van 2020. Voor het volle miljoen sinds 2008 zouden het er twee van de drie zijn. De dbb ziet het andersom: hij meldt 631.000 ontbrekende werkenden.

De bond breidt uit: de begroting 2027 plant 310.487 formatieplaatsen in het federale bestuur, 4.752 meer dan in 2026. De personeelsuitgaven stijgen met 7,5 % tot 51,62 mld. €.[19] Het coalitiedoel luidt minstens 8 % minder personeel tot 2029. In het ontwerp voor 2027 staat een bezuinigingsopdracht van 2 %.[20]

Wat het oplevert: de staat betaalde in 2025 ongeveer 383,8 mld. € aan beloning van werknemers.[21] Dat is ongeveer 70.000 € per hoofd. 507.100 werkenden komen grofweg overeen met 35 mld. € per jaar. Dat is een ruwe schatting, geen begrotingscijfer. In de bezuinigingslijst staat daarvan alleen de bond, met 5 mld. €.

Mijn eis: draai de groei sinds 2020 tot 2035 terug: bij de bond meteen, met deelstaten en gemeenten via een personeelspact. De weg is taken schrappen, digitaliseren en vrijkomende plaatsen niet opnieuw invullen. Het miljoen sinds 2008 blijft het doel op lange termijn.

Vier vragen die nu een antwoord nodig hebben

Bezuinigen alleen redt geen vestigingsklimaat. Van 2018 tot 2025 is de Duitse economie reëel met 2,0 % gegroeid, dat is 0,3 % per jaar en de laatste plaats onder 20 vergeleken economieën. De industrie produceert 15,2 % minder dan in 2018, bij motorvoertuigen is het 23,2 % minder.[22]

Vraag 1: hoe redt u onze auto-industrie? Stop het verbod op de verbrandingsmotor.

Vraag 1

−42.300

werkenden in de auto-industrie binnen een jaar.[23]

Eind juni 2026 werkten nog 691.500 mensen in de auto-industrie, 5,8 % minder dan een jaar eerder en zo weinig als sinds 2005 niet meer.[23] De VDA (Duitse vereniging van de auto-industrie) verwacht tot 2035 het verlies van 225.000 banen ten opzichte van 2019. Ongeveer 100.000 daarvan zijn al verdwenen. Met technologieneutraliteit zouden er volgens zijn berekening ongeveer 50.000 behouden kunnen blijven.[24] Geldend recht blijft: 100 % CO₂-reductie voor nieuwe auto's vanaf 2035. De Commissie heeft 90 % voorgesteld, u en president Macron willen nog eens tien punten.[25] De commissies van het Europees Parlement stemden op 4 november voor 95 %, plenaire vergadering en Raad moeten in december volgen.[26][27] U hebt zelf bij Ursula von der Leyen gepleit voor „zeer efficiënte verbrandingsmotoren“.[28]

Mijn eis: stop het verbod volledig, niet voor 95 procent. Stem in de Raad alleen in met een regeling die verbrandingsmotoren met klimaatvriendelijke brandstoffen, hybrides en range extenders ook na 2035 blijvend toelaat.

Vraag 2: hoe wilt u de energiekosten verlagen?

Vraag 2

36,18 cent

kost het kilowattuur huishoudstroom. Plaats 2 in de EU.[29]

Huishoudens betaalden in het eerste halfjaar van 2026 gemiddeld 36,18 cent per kilowattuur. Alleen Ierland was duurder, het EU-gemiddelde lag op 28,32 cent.[29] Bedrijven betaalden 21,8 cent, in Frankrijk 17,4 cent.[30] Een derde van de huishoudprijs bestaat uit belastingen, heffingen en toeslagen: 12,6 cent.[31] De elektriciteitsbelasting voor iedereen verlagen tot het EU-minimum, van 2,05 naar 0,1 cent, kost ongeveer 5 mld. € per jaar. U hebt daarover gezegd: „Maar we zouden het moeten doen.“ Uw minister van Financiën ziet „geen nieuwe ruimte“.[32]

Mijn eis: verlaag de elektriciteitsbelasting voor iedereen. De 5 mld. € zijn uit de bezuinigingslijst ongeveer 20-voudig gedekt. De subsidies op de stroomprijs mogen pas dalen als stroom blijvend goedkoper is. Daarom staan ze in de lijst alleen als „voorwaardelijk“.

Vraag 3: wanneer bespreekt en onderzoekt u kernenergie constructief?

Vraag 3

Begin jaren 2030

verwacht de Europese Commissie de eerste kleine modulaire reactoren in Europa.[34]

U hebt half maart 2026 gezegd dat een terugkeer naar kernenergie voor de nabije toekomst geen optie is. Uw minister van Economische Zaken Katherina Reiche zei tegen de Financial Times: „We kunnen zeggen dat we weer interesse hebben in deze technologie.“[33] De Europese Commissie heeft op 10 maart 2026 een strategie voor kleine modulaire reactoren gepresenteerd.[34] Het Bundesumweltministerium (Duits ministerie van Milieu) legt daarentegen uit waarom zulke reactoren volgens het ministerie „niet beter zijn“.[35]

Mijn eis: laat tot medio 2027 onafhankelijk onderzoeken wat kernenergie in Duitsland zou kosten, hoe lang zij duurt en wat zij voor de stroomprijs oplevert: nieuwe reactoren, kleine modulaire reactoren, Europese deelnemingen. Publiceer het resultaat. Ik vraag geen vooraf vastgelegde uitkomst, maar een eerlijk onderzoek.

Vraag 4: wanneer stopt u de PPWR-waanzin?

Vraag 4

12-08-2026

Sinds deze dag geldt de EU-verpakkingsverordening PPWR.[36]

De EU-verpakkingsverordening geldt sinds 12 augustus 2026.[36] De bondsregering heeft op 7 september verlichtingen voorgesteld: handelaren met minder dan 10 ton verpakking per jaar zouden geen gemachtigde hoeven aan te wijzen, de registratie zou tot medio 2028 worden opgeschort.[37] Europees Parlement en Raad hebben in oktober hun standpunten daarover vastgesteld, de onderhandeling moet nog plaatsvinden.[38] De Mittelstandsunion (mkb-vereniging van CDU/CSU) eist meer: „opschorten, verbeteren, vereenvoudigen – en pas dan rechtszeker toepassen“.[39] Tot dan gelden de plichten, met boetes tot 200.000 €.[40][41]

Mijn eis: zet de opschorting door tot het centrale EU-register er staat, en wel voor alle bedrijven, niet alleen voor de kleinste handelaren. Geen nationale regels bovenop de EU-regels, geen boetes in de overgangsperiode.

150 miljard ligt op tafel, 102 miljard beveel ik aan

Elke regel noemt het voorstel in procent van de basis en het bedrag per jaar bij volledige werking rond 2030. De basis is de onderbouwde uitgangswaarde in mld. €, meestal uit het begrotingsontwerp 2027. De bedragen zijn mijn aannames, geen officiële schattingen. Ter vergelijking: de regering vermeldt voor 2030 zelf een gat van 48 mld. €.[1]

Elke post heeft een status. Kern betekent: vaste uitgavenkorting die de bond zelf kan besluiten. Voorwaardelijk betekent: alleen onder een voorwaarde haalbaar, bijvoorbeeld via een EU-onderhandeling, de arbeidsmarkt of blijvend goedkopere stroom. Niet aanbevolen betekent: de post staat in de catalogus, maar wordt niet aanbevolen, omdat hij werkt als een belastingverhoging of defensie verzwakt.

Pensioenen en ambtenarenpensioenen: 29,6 mld. € per jaar, alles kern
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
Lopende pensioenen enkele jaren alleen met de inflatie indexeren[42]−70 % van de indexering18,012,5Kern
Ondergrens van het pensioenniveau niet verlengen[43]−100 %9,39,0Kern
Mütterrente III (pensioentoeslag voor moeders) terugdraaien[43]−100 %5,05,0Kern
Vervroegd pensioen zonder korting voor nieuwe instromers beëindigenalleen nieuwe instromerseigen aanname1,5Kern
Aktivrente en Frühstartrente terugdraaien[44][45]−100 %1,11,1Kern
Ambtenarenpensioenen net als pensioenen afremmen[46]−3 %16,80,5Kern
Samen29,6Kern 29,6
Financiële steun en klimaatfonds: 26,0 mld. € per jaar, waarvan 7,5 voorwaardelijk
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
Subsidie voor gebouwen terugbrengen tot ruim een derde[47]−64 %12,568,0Kern
Steun voor de stroomprijs korten: bijdrage aan de nettarieven, stroomprijscompensatie, industriestroomprijs[47]−58 %12,987,5voorwaardelijk
Waterstof, laadinfrastructuur, subsidie voor elektrische auto's[48]Gedeeltelijke kortingeigen aanname4,0Kern
Overige subsidieprogramma's van het fonds[48]Gedeeltelijke kortingeigen aanname4,0Kern
Geen EEG-subsidie voor nieuwe installaties−100 % voor nieuweeigen aanname2,5Kern
Samen26,0Kern 18,5 · voorwaardelijk 7,5
Defensie, met leningen gefinancierd, verlaagt nieuwe schulden: 13,0 mld. € in de catalogus, waarvan 10,0 aanbevolen
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
3,5-procentdoel pas in 2032 in plaats van 2029 halen[1]−5,4 %183,710,0Kern
Verdere spreiding tot de NAVO-termijn 2035[49]−1,6 %183,73,0niet aanbevolen
Samen13,0Kern 10,0 · niet aanbevolen 3,0
Betalingen aan deelstaten, migratie: 9,9 mld. € per jaar, alles kern
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
Sociale woningbouw: 2 in plaats van 5 mld. €[50]−60 %5,03,0Kern
Aanvullende toewijzingen aan de deelstaten[51]−18 %11,32,0Kern
Vlucht en migratie: forfaitaire bedragen, opvang, integratie[52]−8 %24,82,0Kern
Bijdrage aan het Deutschlandticket[53]−100 %1,51,5Kern
Regionaliseringsmiddelen voor het regionale openbaar vervoer[54]−10 %13,71,4Kern
Samen9,9Kern 9,9
Basiszekerheid (Bürgergeld), budget 2027: 50,81 mld. €. In het plan 8,85 mld. € per jaar, waarvan 6,0 voorwaardelijk
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
200.000 mensen extra aan het werk helpen[55][56]−4 % van de rechthebbenden4,95 mln. rechthebbenden6,0voorwaardelijk
Woonkosten aftoppen[57]−10 %13,151,3Kern
Administratie van de jobcenters afslanken[58]−15 %7,971,2Kern
Normbedrag verlagen tot de berekende behoefte[59]−1,3 %27,70,35Kern
Samen8,85Kern 2,85 · voorwaardelijk 6,0
Bestuur, politiek bedrijf, ngo's, cultuur: 6,27 mld. € per jaar, alles kern
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
Personeelsuitgaven van de bond[60]−10 %51,625,0Kern
Cultuurbudget inclusief Deutsche Welle[61]−15 %2,10,3Kern
Begrotingsposten voor het maatschappelijk middenveld, gezins-, gelijkheids- en ouderenbeleid[62]−50 %0,500,25Kern
Adviseurs, campagnes, persdienst[63]−50 %eigen aanname0,2Kern
Partijgelieerde stichtingen, zonder aandeel in het ontwikkelingsbudget[64]−29 %0,690,2Kern
Programma „Demokratie leben!“[62]−100 %0,170,17Kern
Bundestag en staatsfinanciering van partijen[65][66]−10 %1,510,15Kern
Samen6,27Kern 6,27
Ontwikkeling, VN, buitenland: 5,5 mld. € per jaar, alles kern
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
Ontwikkelingsbudget en vrijwillige VN-bijdragen halveren[67]−50 %9,475,0Kern
Humanitaire hulp en crisispreventie halveren, rest in de regel erboven[68]−50 %1,430,25Kern
Buitenlands cultuurbeleid[68]−25 %0,960,25Kern
Samen5,5Kern 5,5
EU-bijdrage, alleen via de onderhandeling over het financieel kader van de EU: 3,5 mld. € per jaar, voorwaardelijk
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
Bijdrage bevriezen op het niveau van 2027: 42,1 in plaats van 45,8 mld. € in 2030[69]−8 %45,83,5voorwaardelijk
Gezin, landbouw, ruimtevaart: 2,55 mld. € per jaar, alles kern
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
Sociaal beleid in de landbouw[70]−25 %4,301,1Kern
Elterngeld (ouderschapsuitkering): lagere inkomensgrens[62]−14 %7,071,0Kern
Ruimtevaart[71]−20 %2,240,45Kern
Samen2,55Kern 2,55
Belastingvoordelen schrappen: 44,85 mld. € in de catalogus, niet aanbevolen, omdat het werkt als een belastingverhoging, deels aan de kassa
PostVoorstelBasis in mld. €mld. € per jaarStatus
Ehegattensplitting omzetten naar Realsplitting[72]Ombouweigen aanname8,0niet aanbevolen
Dieselprivilege[48]−100 %7,07,0niet aanbevolen
Erfbelasting: vrijstelling van ondernemingsvermogen[73]−50 %8,84,4niet aanbevolen
Verlaagd btw-tarief voor cultuur en amusement[73]−100 %4,324,3niet aanbevolen
Privilege voor bedrijfsauto's[48]−100 %4,04,0niet aanbevolen
Btw in de horeca terug naar 19 %[74]−100 %3,63,6niet aanbevolen
Belastingvrije toeslagen voor zon-, feestdag- en nachtwerk[73]−100 %3,253,25niet aanbevolen
Verlaging van de elektriciteitsbelasting voor bedrijven terugdraaien[75]−100 %3,03,0niet aanbevolen
Belastingaftrek voor ambachtelijke diensten in huis[73]−100 %2,52,5niet aanbevolen
Forensenaftrek: resterend bedrag halveren[76]−50 %5,02,5niet aanbevolen
Forensenaftrek: verhoging van 2026 terugdraaien[74]−100 %1,91,9niet aanbevolen
Landbouwdiesel[48]−100 %0,40,4niet aanbevolen
Samen44,85niet aanbevolen 44,85
Alle posten samen: wat aanbevolen is en wat niet
StatusWat erbij hoortmld. € per jaar
KernVaste uitgavenkortingen uit acht blokken85,17
VoorwaardelijkEU-bijdrage 3,5 · 200.000 mensen aan het werk 6,0 · steun voor de stroomprijs 7,517,00
AanbevolenZonder enige belastingverhoging102,17
Niet aanbevolenBelastingvoordelen 44,85 · verdere spreiding van defensie 3,047,85
Catalogus totaal150,02

Waar de 102 miljard vandaan komen en wat dit voorstel niet doet

Bijna een derde van het aanbevolen plan ligt bij pensioenen en ambtenarenpensioenen, een kwart bij financiële steun en klimaatfonds. De grootste balk blijft onaangeroerd: de 44,85 mld. € uit geschrapte belastingvoordelen zouden belastingverhogingen zijn.

Waar de 102 miljard vandaan komen

Aanbevolen besparing per blok, kern en voorwaardelijk, miljard euro per jaar bij volledige werking rond 2030

Waar de 102 miljard vandaan komenStaafdiagram met 9 categorieën en 1 reeksen. De as begint bij nul en loopt tot 29,6 mld. €; de kleinste getoonde waarde is 2,55 mld. €. Elk getal staat in de datatabel onder de grafiek.Pensioenen en ambtenarenpensioenen29,6Financiële steun en klimaatfonds26Defensie10Betalingen aan deelstaten, migratie9,9Basiszekerheid (Bürgergeld)8,85Bestuur, politiek bedrijf, ngo's, cultuur6,27Ontwikkeling, VN, buitenland5,5EU-bijdrage3,5Gezin, landbouw, ruimtevaart2,550102030Getallen in mld. €

Eigen aannames van de auteur op onderbouwde basiswaarden, begrotingsontwerp 2027 en financieel plan[1][69]. Grafiek nagetekend op basis van de getallen in de tekst.

Grenzen van de data: Waarvan voorwaardelijk: financiële steun en klimaatfonds 7,5, basiszekerheid 6,0, EU-bijdrage 3,5. Niet opgenomen, omdat niet aanbevolen: belastingvoordelen 44,85 en een verdere spreiding van defensie 3,0.

De grafiek als afbeelding downloaden (PNG)

Datatabel tonen9 rijen
Waarden in de grafiek: Waar de 102 miljard vandaan komen
Aanbevolen (mld. €)
Pensioenen en ambtenarenpensioenen29,6
Financiële steun en klimaatfonds26
Defensie10
Betalingen aan deelstaten, migratie9,9
Basiszekerheid (Bürgergeld)8,85
Bestuur, politiek bedrijf, ngo's, cultuur6,27
Ontwikkeling, VN, buitenland5,5
EU-bijdrage3,5
Gezin, landbouw, ruimtevaart2,55

Wat ik uitdrukkelijk niet beweer

Niet een miljoen in vijf jaar. De openbare dienst is sinds 2020 met 507.100 werkenden gegroeid. De 970.000 gelden voor de periode sinds 2008.[2]

Geen geplande tol voor personenauto's. De bondsregering plant hem niet, de minister van Verkeer ontkent een opdracht. Hij wordt geëist door deskundigen en de bouwsector.[10][12]

Geen belasting in juridische zin. De CO₂-heffing is een emissiehandel met prijscorridor. Aan de pomp werkt zij als een belasting.[7]

Geen geld vanaf morgen. De volledige werking van de lijst treedt rond 2030 in. In het eerste jaar acht ik ongeveer een derde haalbaar.

Geen korting zonder getroffenen. De voorstellen treffen gepensioneerden, deelstaten, subsidieontvangers en hulporganisaties. Het verschil: daarover wordt openlijk beslist, niet verstopt in de prijs.

Geen directe greep van de bondskanselier op het personeel. De bond kan alleen zijn eigen formatieplaatsen schrappen. Voor deelstaten en gemeenten is een overeenkomst nodig.

Andreas W. HerbOprichter en CEO MBG Group, Paderborn

METHODE


Methode

Bedragen: alle besparingen zijn eigen aannames van de auteur per jaar bij volledige werking, berekend op de genoemde basiswaarden. Het zijn geen officiële schattingen.

Status: kern 85,17 mld. €, voorwaardelijk 17,00 mld. €, niet aanbevolen 47,85 mld. €. Aanbevolen zijn kern en voorwaardelijk, samen 102,17 mld. €. Met de niet-aanbevolen posten omvat de catalogus 150,02 mld. €.

Afbakening: de 10 mld. € bij defensie verlagen nieuwe schulden, niet het gat in de kernbegroting. De pensioenpost ontlast de bond alleen als de federale bijdrage navenant daalt. De 6 mld. € bij de basiszekerheid zijn voor de staat als geheel berekend.

Personeel: 383,77 mld. € beloning van werknemers van de staat gedeeld door 5,475 mln. werkenden geeft ongeveer 70.000 € per hoofd, maal 507.100 ongeveer 35 mld. €. De afbakeningen van beide statistieken wijken af, koppen zijn geen voltijdbanen. De waarde is een orde van grootte.

Openbare dienst: 5.475.100 − 4.968.000 = 507.100, dat is 10,2 %. 5.475.100 − 4.505.100 = 970.000, dat is 21,5 %. Scholen, hogescholen, kinderopvang en politie samen +240.700 sinds 2020, dat is 47,5 % van de toename. 507.100 ÷ 1,42 mln. pensioneringen = 36 %, ruim elke derde plaats; 970.000 ÷ 1,42 mln. = 68 %, twee van de drie.

Vergelijking met de verbruiksbelastingen: suiker- en alcoholbelasting in 2028: 925 + 455 = 1.380 mln. €. Dat is 1,35 %, afgerond 1,4 %, van 102,17 mld. €. 102,17 ÷ 1,38 = 74, dus meer dan het 70-voudige. Elektriciteitsbelasting: 102,17 ÷ 5 = 20,4, ongeveer 20-voudig gedekt.

Vestigingsklimaat: auto-industrie 691.500 + 42.300 = 733.800 een jaar eerder, 42.300 ÷ 733.800 = 5,8 %. Groei 2,0 % in zeven jaar: 1,020 tot de macht 1/7 = 1,0028, dus 0,3 % per jaar.

Niet aangeraakt: rente, investeringen, steun aan Oekraïne en de bijdrage aan de ziekenfondsen.

Stand: gegevens en stand van de procedures van 10 november 2026. De begroting 2027 is nog niet vastgesteld.

CONTROLE


Wat voor de publicatie is gecontroleerd

  • Basis is het open voorstel van de auteur als pdf, 7 pagina's, stand 10 november 2026. De feitelijke gegevens zijn volgens de auteur meermaals gecontroleerd. Veel daarvan staan al in gecontroleerde artikelen van de Aufrechte Lupe, bijvoorbeeld over de openbare dienst, over de groei sinds 2018, over de consumptiebelastingen en over de verpakkingsverordening.
  • Voor deze versie heeft de redactie op 10 november 2026 alle berekeningen nagerekend: elke bloksom van de bezuinigingslijst, elk percentage, de sommen 102,17 en 150,02 miljard euro, de tabel over de openbare dienst, aandelen en veelvouden. Alle waarden kloppen. De bronnen zijn voor deze versie niet opnieuw afzonderlijk opgevraagd.
  • De besparingsbedragen in de lijst zijn aannames van de auteur, geen officiële schattingen. De basiswaarden waarop zij betrekking hebben, zijn onderbouwd.
  • Ten opzichte van de pdf gewijzigd: de termijn van de Unie voor voorstellen over de plastictaks staat er als datum, niet als weekdag. Het colofon vervalt, omdat het op deze website een eigen pagina heeft. Daardoor heeft de bronnenlijst 76 in plaats van 77 vermeldingen.
  • De bondsregering en het Bundesfinanzministerium (Duits ministerie van Financiën) zijn niet om een reactie gevraagd.

BRONNEN


Bronnen

Elk nummer in de tekst leidt naar zijn bron. Bij elke vermelding staat de herkomst: officieel, mediabericht, brancheorganisatie, instituut of dataportaal. Titels blijven in de oorspronkelijke taal, zodat elk document vindbaar blijft.

  1. [1] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, 14.08.2026

    Finanzplan bis 2030

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  2. [2] Statistisches Bundesamt, Stand 22.06.2026

    Beschäftigte im öffentlichen Dienst nach ausgewählten Aufgabenbereichen

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  3. [3] Bundesministerium der Finanzen, 14.10.2026

    Pressemitteilung: Gesetzentwurf zur Zuckergetränkesteuer

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  4. [4] Deutscher Bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Haushaltsbegleitgesetz 2027

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  5. [5] Deutscher Bundestag, 07.09.2026

    Drucksache 21/7860: Entwurf eines Haushaltsbegleitgesetzes 2027

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  6. [6] tagesschau, 19.04.2025

    Merz bei Caren Miosga zu Steuererhöhungen

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  7. [7] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    CO2-Preis 2027

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  8. [8] Umweltbundesamt, abgerufen 10.11.2026

    Emissionshandel 2025: Einnahmen

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  9. [9] ADAC, abgerufen 10.11.2026

    CO2-Preis: Aufschlag je Liter Benzin und Diesel

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  10. [10] Der Spiegel, 20.08.2026

    Verkehrsminister Steffen Bilger arbeitet nicht an Pkw-Maut

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  11. [11] Die Zeit, 08.10.2026

    Autobahnmaut für Pkw-Fahrer

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  12. [12] Verkehrsrundschau, abgerufen 10.11.2026

    Pkw-Maut soll Verkehrsinfrastruktur finanzieren

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  13. [13] tagesschau, 09.11.2026

    Baustellen im Haushalt: Steuerpläne der Bundesregierung

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  14. [14] t-online, 06.10.2026

    Zuckersteuer und Plastiksteuer: 1.046 neue Beamte benötigt

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  15. [15] Die Aufrechte Lupe, 14.10.2026

    Klingbeils indirekte Steuern – Milliarden mehr Belastung für die Bürger

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  16. [16] Statistisches Bundesamt, Juni 2026

    Pressemitteilung Nr. 215: Beschäftigte im öffentlichen Dienst

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  17. [17] Die Aufrechte Lupe, 24.10.2026

    970.000 mehr im öffentlichen Dienst seit 2008 – digitaler wird der Staat, schlanker nicht

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  18. [18] dbb beamtenbund und tarifunion, 27.08.2026

    Personalbedarfe im öffentlichen Dienst

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  19. [19] Initiative Neue Soziale Marktwirtschaft, 2026

    Neue Studie zur Stellenmehrung in der Bundesverwaltung

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  20. [20] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, 21.08.2026

    Stelleneinsparung in der Bundesverwaltung

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  21. [21] Statistisches Bundesamt, GENESIS, abgerufen 10.11.2026

    Volkswirtschaftliche Gesamtrechnungen, Tabelle 81000-0031: Arbeitnehmerentgelt des Staates

    Dataportaal↑ terug naar de tekst

  22. [22] Die Aufrechte Lupe, 26.10.2026

    Sieben Jahre, zwei Prozent (Auswertung aus Daten von IWF und Eurostat)

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  23. [23] Statistisches Bundesamt, August 2026

    Pressemitteilung: Beschäftigte in der Automobilindustrie

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  24. [24] Verband der Automobilindustrie, 13.05.2026

    Pressemeldung: Beschäftigungsentwicklung bis 2035

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  25. [25] heise online, abgerufen 10.11.2026

    Verbrenner-Aus: Merz und Macron wollen CO2-Ziel für 2035 weiter lockern

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  26. [26] Zentralverband des Deutschen Handwerks, abgerufen 10.11.2026

    Verbrennerverbot: EP-Ausschüsse stimmen für Auflockerung

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  27. [27] elektroauto-news.net, abgerufen 10.11.2026

    Verbrenner-Aus: EU-Umweltausschuss für Lockerung

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  28. [28] Der Spiegel, abgerufen 10.11.2026

    Autoindustrie: Friedrich Merz wirbt in Brief an Ursula von der Leyen für flexiblere Klimaziele

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  29. [29] Eurostat, abgerufen 10.11.2026

    Electricity price statistics, erstes Halbjahr 2026

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  30. [30] Statista nach Eurostat, abgerufen 10.11.2026

    Strompreise für Nicht-Haushaltskunden in der EU

    Dataportaal↑ terug naar de tekst

  31. [31] Bundesverband der Energie- und Wasserwirtschaft, Oktober 2026

    BDEW-Strompreisanalyse Oktober 2026

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  32. [32] tagesschau, 04.11.2026

    Stromsteuer: Bundesregierung und Entlastung

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  33. [33] Frankfurter Rundschau, abgerufen 10.11.2026

    Wirtschaftsministerin Reiche fordert Neubewertung der Atomkraft

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  34. [34] Europäische Kommission, Vertretung in Deutschland, 11.03.2026

    Hohe Energiepreise: EU-Kommission prüft verschiedene Optionen

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  35. [35] Bundesministerium für Umwelt, Klimaschutz, Naturschutz und nukleare Sicherheit, abgerufen 10.11.2026

    Kleine Atomkraftwerke vs. erneuerbare Energien

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  36. [36] Amtsblatt der Europäischen Union, abgerufen 10.11.2026

    Verordnung (EU) 2025/40 über Verpackungen und Verpackungsabfälle (PPWR)

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  37. [37] Bundesministerium für Umwelt, Klimaschutz, Naturschutz und nukleare Sicherheit, 07.09.2026

    Kritik an der EU-Verpackungsverordnung PPWR: Bundesregierung setzt sich für Entlastungen ein

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  38. [38] IHK Karlsruhe, abgerufen 10.11.2026

    PPWR: EU-Umweltrat setzt sich für Aussetzungen ein

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  39. [39] n-tv, 15.10.2026

    Wirtschaftsunion fordert Stopp der EU-Verpackungsregeln

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  40. [40] Bundesministerium der Justiz, abgerufen 10.11.2026

    Verpackungsrecht-Durchführungsgesetz (VerpackDG)

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  41. [41] Die Aufrechte Lupe, 15.10.2026

    Offener Brief an Bundeskanzler Merz zur EU-Verpackungsverordnung

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  42. [42] Berliner Zeitung, abgerufen 10.11.2026

    Rente wie in Österreich: Was der Vorschlag für Ihr Geld im Alter wirklich bedeuten würde

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  43. [43] Nordwest-Zeitung, abgerufen 10.11.2026

    Rentenpaket in Berlin: Mütterrente, Haltelinie und Aktivrente beschlossen

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  44. [44] Der Spiegel, abgerufen 10.11.2026

    Aktivrente: Kabinett beschließt Anreize für Arbeit im Rentenalter

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  45. [45] Deutscher Bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Frühstartrente

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  46. [46] Bundesministerium des Innern, abgerufen 10.11.2026

    Beamtenversorgung

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  47. [47] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Klima- und Transformationsfonds

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  48. [48] Bundesrechnungshof, abgerufen 10.11.2026

    Subventionen verdreifacht: enormes Einsparpotenzial noch nicht genutzt

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  49. [49] Der Tagesspiegel, abgerufen 10.11.2026

    Fast 125 Milliarden Euro: Deutschland meldet NATO Verteidigungsausgaben in Rekordhöhe

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  50. [50] Bundesregierung, abgerufen 10.11.2026

    Haushaltsgesetz 2027: Etat des Bauministeriums

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  51. [51] Bundesministerium der Finanzen, April 2026

    Monatsbericht April 2026: Bundesstaatlicher Finanzausgleich 2025

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  52. [52] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Flüchtlings- und Integrationskosten

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  53. [53] Deutscher Bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Regionalisierungsgesetz

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  54. [54] Reutlinger General-Anzeiger, abgerufen 10.11.2026

    Finanzstreit zu Regionalverkehr: Einschnitte in Fahrplänen

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  55. [55] tagesschau, abgerufen 10.11.2026

    Bürgergeld: Merz und Bas

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  56. [56] Südkurier, abgerufen 10.11.2026

    Wie viele Empfänger der neuen Grundsicherung gibt es in Deutschland?

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  57. [57] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Etat Arbeit und Soziales

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  58. [58] HNA, abgerufen 10.11.2026

    Bürgergeld-Kosten 2025 auf Rekordhoch

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  59. [59] Kreisbote, abgerufen 10.11.2026

    Bürgergeld zu hoch: bislang geheime Zahlen zu Regelsatz und Bedarf

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  60. [60] Initiative Neue Soziale Marktwirtschaft, 04.09.2026

    Studie: Stellenmehrung in der Bundesverwaltung

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  61. [61] Deutscher Kulturrat, abgerufen 10.11.2026

    Kulturpolitischer Wochenreport: Bundeskulturhaushalt 2027

    Brancheorganisatie↑ terug naar de tekst

  62. [62] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Etat Bildung und Familie

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  63. [63] Der Spiegel, abgerufen 10.11.2026

    Bundesrechnungshof kritisiert teure Berater für Regierung

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  64. [64] Wikipedia, abgerufen 10.11.2026

    Parteinahe Stiftung (Deutschland)

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  65. [65] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Etat des Bundestages

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  66. [66] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Staatliche Parteienfinanzierung

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  67. [67] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Entwicklungsetat

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  68. [68] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Etat des Auswärtigen Amts

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  69. [69] Deutscher Bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Drucksache 21/7301: Finanzplan des Bundes

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  70. [70] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Agraretat

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  71. [71] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, abgerufen 10.11.2026

    Forschungsetat

    Officiële bron↑ terug naar de tekst

  72. [72] iwd, Institut der deutschen Wirtschaft, abgerufen 10.11.2026

    Was bringt eine Reform des Ehegattensplittings?

    Instituut of publiekrechtelijk lichaam↑ terug naar de tekst

  73. [73] RedaktionsNetzwerk Deutschland, abgerufen 10.11.2026

    Top 10 der Subventionen: die größten Steuervergünstigungen und Finanzhilfen 2025

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  74. [74] tagesschau, abgerufen 10.11.2026

    Bundeskabinett beschließt Steuerentlastungen

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  75. [75] Joyn Newstime, abgerufen 10.11.2026

    Merz will Stromsteuer für alle senken, Klingbeil bremst

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

  76. [76] HNA, abgerufen 10.11.2026

    Ab 2026 neue Pendlerpauschale: Was Millionen Autofahrer erwartet

    Mediabericht↑ terug naar de tekst

CORRECTIES


Correcties

Geen correcties sinds de publicatie op 10-11-2026. Elke wezenlijke wijziging verschijnt hier met haar datum, reden en eerdere bewoording.

Deze pagina is een mening. Onze factchecks zijn dat niet.