EU-chef Von der Leyen en het verlies van de werkelijkheidszin

De Europese Unie geeft vandaag meer dan tweeënhalf keer zoveel uit als in 2000: 216,4 miljard euro in 2025 in plaats van 83,5 miljard. Het ambtenarenapparaat van alle EU-instellingen kost inmiddels 13,8 miljard euro per jaar.^[1] Voor vertalen en tolken in 24 officiële talen noemt de EU al jaren dezelfde schatting van ongeveer een miljard euro, een getal uit 2013.^[2]

Ursula von der Leyen leidt de Europese Commissie sinds december 2019. Sindsdien zijn de totale uitgaven tot 2025 met 36 procent gestegen, de bestuursuitgaven met 33 procent.^[1] Bij de totale begroting gaat het grootste deel terug op het coronaherstelfonds NextGenerationEU; zonder dat is het bijna 10 procent. Het ambtenarenapparaat daarentegen groeit zonder bijzonder fonds, bij een vrijwel gelijk aantal formatieplaatsen: 39.130 in 2019, 39.309 in 2026.^[1][3][4]

Wie het eigen apparaat bij deze cijfers verder laat groeien en voor de vertaling in 24 talen niet eens een becijferde bezuinigingsopdracht voorlegt, is het contact kwijt met de mensen en bedrijven die dat allemaal betalen. Wat daarachter zit, tonen de cijfers sinds 1980.

De EU-begroting sinds 2000

De ontwikkeling verliep met sprongen: de uitbreiding naar het oosten in 2004 tilde de uitgaven boven 100 miljard euro. In het financieel kader 2014 tot 2020 liepen zij eerst terug, vanaf 2018 stegen zij weer duidelijk. De sprong vanaf 2021 gaat overwegend terug op NextGenerationEU; in 2024 vloeide daaruit alleen al 73,1 miljard euro, en de uitgaven bereikten met 247,0 miljard euro hun hoogste stand. Zonder NextGenerationEU lag de begroting van 2021 tot 2025 betrekkelijk stabiel op 173 tot 180 miljard euro.^[1]

Hoeveel EU-verordeningen komen er per maand?

Het getal hangt sterk af van wat er wordt geteld. De tabel toont de meest houdbare tellingen, omgerekend naar maanden.

Verreweg het grootste deel zijn uitvoerings- en gedelegeerde verordeningen van de Commissie: technische detailregels, toelatingen, douanetarieven, levensmiddelenadditieven. Wetgevingshandelingen van Parlement en Raad maken maar ongeveer vijf verordeningen per maand uit. EUR-Lex laat bovendien kortlevende administratieve landbouwbesluiten buiten beschouwing; met die erbij zou het getal hoger liggen.^[5][7]

De bestuursbegroting sinds 1980

Tot in de jaren negentig lag het aandeel van het bestuur in de begroting stabiel tussen 4 en 6 procent. Sinds 2021 stijgt het merkbaar, in 2025 naar 7,9 procent van de reguliere begroting.^[1][9] Sinds 2019 zijn de bestuursuitgaven met 33 procent gestegen, van 10,4 naar 13,8 miljard euro.^[1] Omdat de formatieplaatsen sinds 2009 nauwelijks groeien, drijven vermoedelijk vooral salarissen, pensioenen, gebouwen en externe krachten de kosten op. Dat is een eigen gevolgtrekking; een uitsplitsing van de Commissie daarover is er niet.

Het EU-personeel sinds 1979

De formatieplaatsen van alle EU-instellingen stegen van 16.162 in 1979 naar 39.309 in 2026, naar het 2,4-voudige.^[10][4] Sinds 2009 liggen zij op ongeveer 39.000 tot 40.000; tussen 2013 en 2017 moesten alle instellingen en agentschappen hun personeel met 5 procent verminderen.^[3] Daar komen in 2026 ongeveer 20.000 voltijdplaatsen van externe krachten bij. Met de uitvoerende agentschappen werken zo ongeveer 60.100 voltijdkrachten voor de instellingen.^[4] De gedecentraliseerde agentschappen tellen daarbij niet mee; zij hebben in 2026 nog eens ongeveer 16.100 plaatsen.^[11]

De Commissie zelf had in 2026 18.797 formatieplaatsen in het operationele formatieplan, minder dan in 2009 met 20.384. Met externe krachten zijn het 32.552 voltijdequivalenten.^[4]

Tien curieuze EU-regels

Een keuze naar publieke bekendheid, met rechtsgrondslag en huidige stand. Beweringen zonder rechtsgrondslag, bijvoorbeeld de vermeende verordening over condoommaten, zijn bewust niet opgenomen.

Meerdere van deze regels hebben een inhoudelijke achtergrond: handelsklassen, consumentenbescherming, acrylamide in levensmiddelen, plasticafval in zee. Curieus lijken zij toch, en zij laten zien hoe diep Brussel in het detail gaat.

Vertaalkosten: 24 talen, geen bezuinigingslijst

Al in 2006 bekritiseerde de Europese Rekenkamer dat de instellingen hun totale kosten voor vertalingen en de kosten per bladzijde niet berekenen; alleen de Commissie had dat voor 2002 gedaan.^[26] Tot vandaag wordt openbaar alleen het forfait van ongeveer een miljard euro genoemd.^[2] De Commissie bouwt bij de vertaaldienst personeel af en besteedt meer uit: het aandeel uitbestede vertalingen steeg in 2025 van 30,2 naar 35,7 procent.^[28] Een becijferde besparingsopdracht voor de taaldiensten is echter niet gepubliceerd. Dat zou een concreet aangrijpingspunt zijn om bij het bestuur te bezuinigen.

Wat bij een eerlijke duiding hoort

Over de begroting beslist de Commissie niet alleen. Het meerjarig financieel kader stelt de Raad met eenparigheid van stemmen vast, met instemming van het Europees Parlement; de jaarbegroting stellen Raad en Parlement samen vast op voorstel van de Commissie.^[29]

NextGenerationEU hebben in 2020 alle lidstaten vastgesteld en tot mei 2021 geratificeerd, ook Duitsland.^[30] Het Bundesverfassungsgericht heeft de daartegen gerichte grondwettelijke klachten in 2022 afgewezen.^[31]

Gemeten aan de economische prestatie is de reguliere begroting nauwelijks gegroeid: zonder NextGenerationEU kwam zij in 2025 overeen met 0,93 procent van het bruto nationaal inkomen van de EU, in 2000 was het 0,92 procent. Dat is een eigen berekening uit het bestand van de Commissie.^[1] Alle bedragen zijn in lopende prijzen; sinds 2000 is de EU van 15 naar 27 lidstaten gegroeid.

Andreas W. HerbCEO MBG Group, Paderborn