Stop de EU-waanzin, meneer Merz!

Paderborn, 15 oktober 2026

Zeer geachte heer bondskanselier,

U hebt burgers en bedrijven minder bureaucratie beloofd. Sinds 12 augustus 2026 beleven bakkers, slagers, horeca-uitbaters, handelaren en middelgrote ondernemers het tegendeel: met de EU-verpakkingsverordening is elke verpakking – tot aan het broodzakje toe – een gereguleerd product met eigen voorwaarden voor markttoegang geworden.^[1][2] De Duitse begeleidende wet daarbij, het Verpackungsrecht-Durchführungsgesetz, heeft uw bondsregering ingediend; de Bundestag heeft haar op 11 juni 2026 aangenomen; sinds 12 augustus 2026 is zij van kracht.^[3][4] Kleine handelaren hebben leveringen naar andere EU-landen al opgeschort, omdat kosten en inspanning buiten verhouding staan.^[5] Zelfs de IHK Mittlerer Niederrhein ziet open vragen bij uitvoerbaarheid, kosten, bureaucratische lasten en rechtszekerheid.^[6]

Hieronder laat ik u aan 20 voorbeelden uit de praktijk zien wat de nieuwe verpakkingsregels voor elk bedrijf en elke burger concreet betekenen. Elk voorbeeld is met een bron onderbouwd – van de verordeningstekst via kamers en instanties tot de Europese Commissie zelf.

Kroniek: van Brussel tot het broodzakje

20 voorbeelden die iedereen begrijpt

Wat de nieuwe verpakkingsregels in de praktijk betekenen – van de bakker tot de supermarkt.

Bakkerij en slagerij

1. Het broodzakje met logo. Staat de naam van de bakkerij op het zakje, dan is zij „producent“ en „fabrikant“ van die verpakking – met alle plichten.^[12] Dat betekent: conformiteitsbeoordeling, technische documentatie, EU-conformiteitsverklaring volgens bijlage VIII en producentenaanduiding.^[2][6]

2. Hetzelfde zakje zonder logo. Bij neutrale zakjes uit het binnenland is de bakkerij alleen „distributeur“ – maar zij moet zich ervan vergewissen dat de fabrikant is geregistreerd en dat het zakje de voorgeschreven vermeldingen draagt.^[2][12] De eigen naam op het zakje beslist over een hele lijst plichten.

3. De oude zakjesvoorraad in het magazijn. Een opgebruiktermijn is er niet. Neutrale zakjes die de leverancier vóór 12 augustus in de handel heeft gebracht, mogen verder worden gebruikt. Bij zakjes met eigen logo is de bakkerij zelf producent; volgens de uitleghulpen van de Europese Commissie pleit veel ervoor dat voor hen de nieuwe PFAS-grenswaarden gelden, ook als zij vóór de peildatum zijn gekocht.^[14][16][17]

4. Grenswaarden in ppb – testmethode open. Toegestaan zijn 25 ppb per afzonderlijke PFAS-stof.^[2] Een eenvormige EU-testmethode is er nog niet; aan een gemeenschappelijk testprotocol wordt pas gewerkt.^[16][18]

5. De drukinkt van het logo. De eisen gelden voor de hele verpakking – ook voor etiketten, drukinkten, lakken, coatings, lijmen en kleefstoffen.^[16][18]

6. De coffee-to-go-beker. Koopt de bakkerij bekers met haar logo, dan is zij producent en fabrikant – ongeacht of de leverancier in binnen- of buitenland zit.^[14][19]

7. Het inpakpapier bij de slager. Snijdt de slager het papier zelf van de rol, dan is hij volgens de IHK en de Zentrale Stelle Verpackungsregister fabrikant en producent. Koopt hij het kant-en-klaar gesneden, dan gelden de gebruikelijke regels zoals bij het zakje.^[20][21]

8. Een archiefkast voor een zakje. Documentatie en conformiteitsverklaring moeten 5 jaar (eenmalig gebruik) respectievelijk 10 jaar (meermalig gebruik) worden bewaard en op gemotiveerd verzoek binnen 10 dagen aan de autoriteit worden voorgelegd.^[2]

9. Een partijnummer voor de verpakking. De verpakking moet via een type-, partij- of serienummer of een ander kenmerk identificeerbaar zijn.^[2] Dat het broodje zelf traceerbaar is, volstaat volgens de Oostenrijkse Wirtschaftskammer niet zonder meer.^[18]

10. De eenvoudige weg vervalt. Tot nu toe kon men serviceverpakkingen kopen waarbij de plichten al waren afgehandeld („vooraf deelgenomen“). Die weg vervalt nu in de meeste gevallen.^[6][11][19]

Ambacht, handel en verzending

11. De folie over het gestreken overhemd. Ook de stomerij kan worden geraakt: draagt de folie haar logo of betrekt zij de folie uit het buitenland, dan moet zij zich in het verpakkingsregister LUCID registreren en verpakkingshoeveelheden melden.^[11][19]

12. De reclamebrief in de envelop. Wie reclamepost in enveloppen verstuurt, kan fabrikant zijn in de zin van het verpakkingsrecht.^[6] Of een envelop met louter reclame überhaupt verpakking is, is echter voor de rechter omstreden.^[22]

13. De pallet en de wikkelfolie. Voor transportverpakkingen is er in beginsel geen uitzondering. Draagt de pallet de naam van de klant, dan wordt de klant producent.^[2][18]

14. De kleine webwinkel. Handelaren berichten: in elk EU-land waar zij rechtstreeks aan eindklanten leveren, hebben zij een gemachtigde nodig – ongeveer 300 euro per land per jaar. Eerste bedrijven hebben EU-leveringen opgeschort.^[2][5]

15. De verzenddoos. Op zijn vroegst vanaf 2030 mag de lege ruimte in transport- en verzendverpakkingen hoogstens 50 procent bedragen.^[2]

Horeca, hotel en supermarkt

16. Het meegebrachte bakje van de klant. Vanaf 12 februari 2027 moeten aanbieders van afhaalproducten in de horeca in meegebrachte bakjes vullen – niet duurder dan in eenmalige verpakking en met een goed zichtbaar bordje.^[2]

17. De wettelijke plicht om zich te „inspannen“. Vanaf 12 februari 2028 moeten aanbieders van afhaalproducten in de horeca een aanbod van meermalige verpakking doen; micro-ondernemingen zijn uitgezonderd. Vanaf 2030 moeten zij zich „inspannen“ om 10 procent van hun producten in meermalige verpakking aan te bieden.^[2]

18. Ketchupzakjes en hotelshampoo. Vanaf 2030 zijn eenmalige kunststofporties voor sauzen, suiker of koffiemelk in de horeca verboden, behalve bij eten om mee te nemen. In het hotel vervallen eenmalige miniaturen voor verzorgingsartikelen, ongeacht het materiaal.^[2]

19. 1,4 kg tomaten tegen 1,6 kg tomaten. Vanaf 2030 is eenmalige kunststof voor vers fruit en verse groente onder 1,5 kg verboden. De grens is scherp – daarboven geldt het verbod niet. Uitzonderingen kunnen alleen de lidstaten vaststellen.^[2]

20. De sticker op de appel. Vanaf 12 februari 2028 moeten bepaalde verpakkingen composteerbaar zijn – bijvoorbeeld stickers op fruit en groente.^[2][6]

Opdat niemand zich eruit praat

Ja, er is een uitzondering voor micro-ondernemingen. Bij bedrijven met minder dan 10 werknemers en hoogstens 2 miljoen euro omzet geldt de leverancier als producent – maar alleen als hij in hetzelfde EU-land zit.^[2][18] Een algemene uitzondering op de producentenverantwoordelijkheid is er niet.^[16] De bakkerij met 15 medewerkers en eigen logozakjes draagt de volle plichten.

Ja, veel komt pas nog. Vandaag gelden vooral de stofvoorschriften zoals PFAS. Etikettering en recycleerbaarheid hangen af van EU-rechtshandelingen die nog ontbreken.^[23] Juist dat is het probleem: bedrijven moeten vandaag plichten vervullen waarvan de details morgen pas worden vastgesteld.

Ja, het doel is juist. De Europese Commissie noemt bakkerspapier en pizzadozen uitdrukkelijk als voorbeelden van PFAS in levensmiddelenverpakkingen.^[24] Niemand wil eeuwigheidschemicaliën in het eten. Maar dat lost men bij de papierfabrikant op – niet met formulieren in elk afzonderlijk bedrijf.

Onze eisen aan u, meneer de bondskanselier

1. Trek in Brussel aan de noodrem. Zet in de milieu-omnibus een opschorting van de producenten- en documentatieplichten voor serviceverpakkingen en het middenbedrijf door. Uw voorstel van 7 september – geen gemachtigden onder 10 ton verpakking, registratie tot medio 2028 opschorten – is juist, maar veel te klein.^[15][25]

2. Geen boetes zolang de regels onduidelijk zijn. De boetebepalingen voor de rechtstreeks geldende plichten uit de verordening gelden vanaf 12 februari 2027.^[11] Schort de handhaving op totdat er eenvormige testmethoden en alle EU-rechtshandelingen zijn.^[16]

3. Het logo mag geen bureaucratieval zijn. Wie zijn naam op een zakje drukt, mag daardoor geen „producent“ met conformiteitsverklaring worden. De verantwoordelijkheid hoort bij wie het materiaal maakt.

4. De uitzondering voor kleine bedrijven uitbreiden. Van onder 10 naar onder 50 werknemers – en los van de vraag of de leverancier in het binnenland of in een ander EU-land zit.

5. PFAS bij de papierfabrikant oplossen. Een bevestiging van de leverancier moet voor bakkers, slagers en horeca-uitbaters rechtszeker volstaan – zonder eigen technische documentatie.

6. Houd u aan uw eigen regel. Het regeerakkoord wil de lasten uit EU-voorschriften in de „one in, one out“-regel betrekken en die doorontwikkelen tot „one in, two out“.^[7] Voor elke nieuwe verpakkingsplicht moeten er twee oude vervallen.

Meneer de bondskanselier, de EU-verpakkingsverordening is in Brussel aangenomen voordat uw regering in functie was. Maar de Duitse uitvoeringswet heeft uw regering ingediend – en uw regering moet in Brussel de correctie doorzetten. De balans van uw bureaucratiebeloften luidde in februari 2026: „Versprochen, kaum geliefert.“^[26] Verander dat. Begin bij het broodzakje.

Houd u aan uw woord.

Andreas W. HerbOprichter en CEO, MBG Group, Paderborn

Duiding door de redactie

De verpakkingsverordening hebben het Europees Parlement en de Raad in 2024 aangenomen; zij geldt als EU-recht rechtstreeks.^[2] De regering-Merz is verantwoordelijk voor de Duitse begeleidende wet. Volgens de toelichting daarop ontstaat voor het bedrijfsleven daaruit een extra last van ongeveer 2,5 miljoen euro per jaar en eenmalig ongeveer 4,5 miljoen euro, volgens de bondsregering volledig uit de uitvoering van EU-recht. Een wezenlijk minder bureaucratische vormgeving is alleen mogelijk via vereenvoudigingen op EU-niveau.^[3]

In Brussel beweegt er iets: de milieucommissie van het Europees Parlement heeft op 5 oktober 2026 zonder tegenstem gestemd voor een tijdelijke opschorting van de gemachtigdenplicht, voor micro- en kleine ondernemingen met zetel in de EU. De plenaire vergadering en de Raad moeten nog instemmen.^[27] Lasten uit de 1:1-uitvoering van EU-recht betrekt de bondsregering inmiddels in de „one in, one out“-regel; het besluit over „one in, two out“ staat volgens de bondsregering nog uit.^[28]