Klingbeil actief bij de Antifa? Meneer Klingbeil, met wie was u actief?

In december 2019 vertelde Lars Klingbeil in een ARD-documentaire hoe hij in de politiek kwam. Hij had zich tegen rechts ingezet en was „bei uns in der Antifa mit aktiv gewesen“.^[1] Sindsdien heeft hij die zin meermaals toegelicht. In 2022 zei hij dat hij nooit „organisiert“ was geweest; elke goede democraat zou antifascist moeten zijn.^[2] In 2025 zei hij tegen ZEIT dat hij dat „gar nicht dementieren“ wilde, „jeder vernünftige Demokrat sollte Antifaschist sein“; in de georganiseerde Antifa was hij niet geweest, dat had hij „salopp dahergesagt“.^[3]

Dat zijn toelichtingen, geen antwoord. Welk verband hij in 2019 met „bei uns“ bedoelde, heeft hij tot op vandaag niet gezegd. Een vicekanselier en minister van Financiën is het publiek op dit punt duidelijkheid verschuldigd. De volledige chronologie van zijn uitspraken met alle bronnen staat in de achtergrond Klingbeil und die Antifa: Was er wann gesagt hat.

Drie vragen

Ten eerste: met wie was u actief? In welke groep of welk verband was u „bei uns in der Antifa mit aktiv“, in welke periode en in welke rol? Waren het de protesten tegen het neonazicentrum Hetendorf die u mee hebt georganiseerd, zeg dan precies dat.

Ten tweede: distantieert u zich uitdrukkelijk van militante en tot geweld bereide Antifa-groepen, in het bijzonder van die welke de Verfassungsschutz, de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst, als linksextremistisch aanmerkt. Politiek geweld hebt u in het algemeen afgewezen: „Gewalt darf niemals Mittel der Politik sein“, zei u in 2020.^[4] Een uitdrukkelijke distantiëring van deze groepen hebben wij niet gevonden.

Ten derde: onderhoudt u vandaag banden met groepen die zich „Antifa“ noemen? Een duidelijk nee zou volstaan.

Houding en milieu zijn twee dingen

Op vervolgvragen antwoordt Klingbeil met dezelfde zin: elke democraat zou antifascist moeten zijn. Daar ben ik het mee eens. Tegen fascisme zijn CDU, CSU, FDP, Groenen, SPD en de overweldigende meerderheid van de burgers. Maar die zin beantwoordt een andere vraag dan de gestelde. Geen van de vele antifascisten in dit land zegt daarom dat hij „in der Antifa aktiv“ is geweest. Wie zegt dat hij „bij de Groenen actief“ is geweest, bedoelt een organisatie en niet zijn liefde voor de natuur.

Het begrip is dubbelzinnig, en juist daarom verdient het een nauwkeurig antwoord. Het Bundesamt für Verfassungsschutz onderscheidt uitdrukkelijk: voor de een is antifascisme een democratisch grondbeginsel, voor linksextremisten een strijdbegrip. Er bestaat geen eenvormige organisatie „Antifa“, maar wel op geweld gerichte groepen die onder die naam optreden, en linksextremisten die de consensus tegen rechtsextremisme willen gebruiken om als partner van democraten te gelden.^[5] Wie „in der Antifa mit aktiv“ was, zou moeten kunnen zeggen aan welke kant van dat onderscheid hij stond.

Zou „Antifa“ slechts een ander woord voor democraat zijn, dan zouden Friedrich Merz en Markus Söder eveneens „in de Antifa“ zijn. Dat beweert niemand, ook Klingbeil niet.

Wat er ook bij hoort

Wie duidelijkheid verlangt, moet zelf zuiver werken. In omloop is een vermeend citaat van Klingbeil, waarin hij de Antifa als „demokratieschützend“ zou hebben verdedigd. Een factcheck van dpa heeft aangetoond: dat klopt niet, op de betreffende persconferentie heeft hij dat woord niet gebruikt.^[2] Zulke citaten schaden de gerechtvaardigde vraag in plaats van haar te helpen.

Wat ik uitdrukkelijk niet beweer

Ik beweer niet dat Lars Klingbeil zelf geweld heeft gepleegd of gesteund. Daarvoor zijn geen bewijzen; geen van de gecontroleerde bronnen brengt hem daarmee in verband. Juist daarom zou het antwoord hem gemakkelijk moeten vallen. Het gaat niet om een voorbarig oordeel, maar om transparantie van een van de belangrijkste ambtsdragers van de Bondsrepubliek.

Andreas W. HerbCEO MBG Group, Paderborn