ACHTERGRONDDATACHECKOVERHEIDSUITGAVEN
Bezuinigen prediken, vazen kopen: 7,2 miljoen euro voor meubels, fotografen en make-up
Terwijl de Bondsregering naar nieuwe belastingen zoekt en alle ministeries bezuinigingsopdrachten geeft, heeft zij sinds 6 mei 2025 minstens 7,2 miljoen euro uitgegeven aan inrichting en zelfpresentatie. Alle cijfers staan in zes Bundestag-stukken. Hier staan ze volledig, ministerie voor ministerie — en met dat wat de regering over haar eigen cijfers niet kan zeggen.
Grondslag: Aangeleverd onderzoeksrapport van 12 november 2026, volledig nagetrokken aan de zes onderliggende Bundestag-stukken
12 minuten lezen13 bronnen0 correcties
Delen
Inhoud
7,2 mln. €
voor inrichting, fotografen en make-up sinds 6 mei 2025
11.100 €
per dag alleen al aan meubels, inrichting en decoratie
526 dagen, 16 ministeries[1]
45.077
decoratie bij het ministerie van Financiën: plaats 1 van 16
26,6 procent van alle decoratie-uitgaven[1]
0
leveranciers noemt de Bondsregering
gegevensbescherming, bedrijfsgeheimen, mogelijke auteursrechten[1]
De Bondsregering zoekt geld. Met de begrotingsbegeleidingswet 2027 moeten de alcohol- en tabaksaccijnzen met 20 procent omhoog, en een belasting op gesuikerde dranken is aangekondigd.[12] Alle ministeries heeft het ministerie van Financiën voor 2027 een bezuiniging van één procent opgelegd; vanaf 2028 moet het drie procent zijn, volgens een bericht uit regeringskringen.[8] Tegelijk heeft dezelfde regering sinds de kabinetsvorming op 6 mei 2025 minstens 7.215.849 euro aan inrichting en zelfpresentatie uitgegeven. Dat staat in zes antwoorden op vragen uit de Bundestag.[1][3][4][5][6][7]
Dit bericht toont alle cijfers die de regering heeft vrijgegeven — en benoemt aan het eind wat zij over haar eigen uitgaven niet kan zeggen. Dat is de eigenlijke bevinding: niemand stuurt deze uitgaven centraal aan, niemand kan ze toewijzen, en wie de opdrachten kreeg blijft geheim.
De rekening
| Post | Periode | Bedrag in euro |
|---|---|---|
| Meubels (tafels, zitmeubels, kasten, rekken)[1] | 6.5.2025 tot 13.10.2026 | 5.135.584 |
| Inrichting (lampen, tapijten, gordijnen)[1] | idem | 539.820 |
| Decoratie (schilderijen, kunst, vazen, planten, sculpturen)[1] | idem | 169.247 |
| Inrichting samen, 16 ministeries[1] | idem | 5.844.651 |
| Externe fotografen[4][3] | 6.5.2025 tot 1.10.2026 | 1.165.127 |
| Visagisten, schoonheidsspecialisten, kappers[4][3] | idem | 153.071 |
| Reiskosten van vast aangestelde fotografen[4][3] | idem | 53.000 |
| Samen | 7.215.849 |
Dat is bij de inrichting ongeveer 11.100 euro voor elke dag dat deze regering in functie is, en bij fotografen en make-up ongeveer 2.565 euro per dag. De som is een ondergrens. De salarissen van de vast aangestelde fotografen noemt de regering niet, met een beroep op gegevensbescherming[3], de Kanselarij komt bij de meubels helemaal niet voor[1], en één ministerie kon zijn kosten in het geheel niet vaststellen.
Meubels, inrichting, decoratie: alle 16 ministeries
| Plaats | Ministerie | Meubels | Inrichting | Decoratie | Totaal | Bureaus van de leiding |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Buitenlandse Zaken | 530.913 | 282.009 | 27.140 | 840.062 | 51.420 |
| 2 | Defensie | 767.195 | 20.328 | 25.182 | 812.705 | 11.056 |
| 3 | Verkeer | 565.702 | 45.243 | 1.105 | 612.050 | 47.624 |
| 4 | Financiën | 503.453 | 3.348 | 45.077 | 551.878 | 47.737 |
| 5 | Economische Zaken en Energie | 389.950 | 33.416 | 3.584 | 426.949 | 0 |
| 6 | Werk en Sociale Zaken | 361.833 | 44.414 | 2.731 | 408.979 | 26.000 |
| 7 | Milieu | 391.180 | 0 | 0 | 391.180 | 0 |
| 8 | Binnenlandse Zaken | 353.523 | 2.908 | 30.945 | 387.376 | 1.060 |
| 9 | Landbouw | 218.262 | 62.255 | 1.999 | 282.516 | 14.101 |
| 10 | Wonen en Bouwen | 280.794 | 365 | 894 | 282.053 | 11.893 |
| 11 | Digitale Zaken en Staatsmodernisering | 234.224 | 0 | 3.216 | 237.440 | 47.874 |
| 12 | Volksgezondheid | 199.327 | 1.803 | 4.193 | 205.323 | 7.623 |
| 13 | Justitie | 150.294 | 17.862 | 2.640 | 170.795 | 58.695 |
| 14 | Ontwikkelingssamenwerking | 125.606 | 17.269 | 1.819 | 144.693 | 7.799 |
| 15 | Onderzoek | 30.560 | 2.098 | 13.016 | 45.675 | 25.845 |
| 16 | Onderwijs en Gezin | 32.768 | 6.503 | 5.705 | 44.976 | 9.555 |
| Alle 16 ministeries | 5.135.584 | 539.820 | 169.247 | 5.844.651 | 368.281 |
De kolom bureaus van de leiding toont wat het opnieuw inrichten of verbouwen van de bureaus van ministers en staatssecretarissen in 2025 en 2026 samen heeft gekost. Deze bedragen zitten niet in het totaal: het antwoord laat open of ze al in de overige kolommen zitten. Een opstelling voor afzonderlijke ministers of staatssecretarissen is volgens de regering „niet mogelijk“, omdat de gegevens er niet zijn.[1]
Schilderijen, kunst, vazen, planten: het ministerie van Financiën koopt het meest
Uitgaven voor decoratievoorwerpen van 6 mei 2025 tot 13 oktober 2026
Antwoord van de Bondsregering, stuk 21/8820, bijlage 1[1]. Grafiek nagetekend op basis van de getallen in de tekst.
Grenzen van de data: Decoratie is de kleinste van de drie categorieën: 169.247 euro, oftewel 2,9 procent van het inrichtingstotaal. 88 procent zijn meubels.
De grafiek als afbeelding downloaden (PNG)
Datatabel tonen16 rijen
| Decoratie (Euro) | |
|---|---|
| Financiën | 45.077 |
| Binnenlandse Zaken | 30.945 |
| Buitenlandse Zaken | 27.140 |
| Defensie | 25.182 |
| Onderzoek | 13.016 |
| Onderwijs en Gezin | 5.705 |
| Volksgezondheid | 4.193 |
| Economische Zaken en Energie | 3.584 |
| Digitale Zaken | 3.216 |
| Werk en Sociale Zaken | 2.731 |
| Justitie | 2.640 |
| Landbouw | 1.999 |
| Ontwikkelingssamenwerking | 1.819 |
| Verkeer | 1.105 |
| Wonen en Bouwen | 894 |
| Milieu | 0 |
Drie posten springen eruit. Het Auswärtiges Amt gaf alleen al in 2026 255.718 euro uit aan „lampen, tapijten, gordijnen e.d.“. Dat is 47 procent van wat alle 16 ministeries over de hele periode aan deze categorie uitgaven, en 71 procent van de inrichtingsuitgaven van het jaar 2026. Een verklaring geeft het antwoord niet.[1]
Het ministerie van Financiën gaf 45.077 euro aan decoratie uit, 26,6 procent van alle decoratie-uitgaven van de regering. In 2025 was het 10.600 euro, in het nog lopende jaar 2026 al 34.477 euro — meer dan het drievoudige.[1]
En het gaat door: het ministerie van Werk plant maatregelen voor ongeveer 35.000 euro, het ministerie van Verkeer elektrisch in hoogte verstelbare bureaus voor 26.000 euro, het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking meubels voor ongeveer 25.000 euro op de locatie Berlijn.[1]
Wat het afvoeren van de oude meubels kost
Voor het afvoeren, opslaan en vervoeren van vervangen meubels ontstaan volgens de regering „in de regel geen extra kosten“. Waar ze toch ontstonden, gaat het om 310.618 euro — zonder het ministerie van Defensie, dat zijn cijfers niet kon vaststellen.[1]
| Ministerie | 2025 | 2026 | Totaal |
|---|---|---|---|
| Milieu | 23.954 | 60.177 | 84.131 |
| Verkeer | 0 | 79.563 | 79.563 |
| Wonen en Bouwen | 75.066 | 0 | 75.066 |
| Economische Zaken en Energie | 6.209 | 12.238 | 18.447 |
| Landbouw | 7.197 | 9.120 | 16.316 |
| Buitenlandse Zaken | 6.548 | 6.243 | 12.791 |
| Werk en Sociale Zaken | 9.221 | 1.532 | 10.753 |
| Binnenlandse Zaken | 3.734 | 1.502 | 5.235 |
| Volksgezondheid | 3.136 | 0 | 3.136 |
| Justitie | 1.285 | 1.309 | 2.594 |
| Onderwijs en Gezin | 0 | 2.587 | 2.587 |
| Financiën | 0 | 0 | 0 |
| Onderzoek | 0 | 0 | 0 |
| Digitale Zaken en Staatsmodernisering | 0 | 0 | 0 |
| Ontwikkelingssamenwerking | 0 | 0 | 0 |
| Defensie | niet vast te stellen | niet vast te stellen | niet vast te stellen |
| Alle ministeries die hebben gemeld | 310.618 |
Twee cijfers hebben een verklaring in het antwoord zelf: het ministerie van Wonen verhuisde naar een nieuw pand, het ministerie van Justitie voldeed rekeningen van vóór de zittingsperiode. Voor de 79.563 euro van het ministerie van Verkeer en de 60.177 euro van het ministerie van Milieu in 2026 staat geen onderbouwing.[1]
Fotografen, visagisten, kappers: alle 17 instanties
| Plaats | Instantie | Fotografen | Visagisten, schoonheidsspecialisten, kappers | Totaal |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Buitenlandse Zaken | 217.326 | – | 217.326 |
| 2 | Financiën | 179.220 | 22.271 | 201.490 |
| 3 | Economische Zaken en Energie | 93.846 | 19.265 | 113.111 |
| 4 | Bundespresseamt | 91.824 | 18.266 | 110.090 |
| 5 | Volksgezondheid | 89.945 | 18.478 | 108.423 |
| 6 | Ontwikkelingssamenwerking | 108.234 | – | 108.234 |
| 7 | Staatsminister voor Cultuur | 96.924 | 742 | 97.666 |
| 8 | Binnenlandse Zaken | 58.006 | 595 | 58.601 |
| 9 | Bondskanselarij | 5.020 | 46.772 | 51.792 |
| 10 | Wonen en Bouwen | 35.598 | 15.521 | 51.119 |
| 11 | Werk en Sociale Zaken | 43.949 | 4.379 | 48.329 |
| 12 | Onderwijs en Gezin | 43.552 | 600 | 44.152 |
| 13 | Onderzoek | 25.504 | 4.988 | 30.491 |
| 14 | Justitie | 24.437 | – | 24.437 |
| 15 | Milieu | 22.446 | 619 | 23.065 |
| 16 | Landbouw | 15.234 | 577 | 15.810 |
| 17 | Digitale Zaken en Staatsmodernisering | 14.063 | – | 14.063 |
| Alle instanties die hebben gemeld | 1.165.127 | 153.071 | 1.318.198 |
Het geld gaat naar beelden, niet naar kapsels: 88 procent van de som komt op fotografen. En het wordt meer. In de eerste drie maanden van deze regering kostten externe fotografen ongeveer 57.700 euro per maand, sinds 5 augustus 2025 is het ongeveer 71.400 euro.[4][3]
Bij de make-up gaat de Bondskanselarij voorop: 46.772 euro voor visagisten, schoonheidsspecialisten en kappers, bijna een derde van alle gemelde uitgaven van dit soort. Bij de fotografen staat de Kanselarij met 5.020 euro bijna onderaan — de afspraken van de kanselier worden begeleid door de vast aangestelde fotografen van het Bundespresseamt.[3]
Deze vijf medewerkers komen bij de bedragen bovenop: vier zijn in vaste dienst, één persoon had tot 31 december 2025 een tijdelijk contract. Hun salarissen noemt de regering „om redenen van gegevensbescherming“ niet. Hun reiskosten geeft zij alleen afgerond op hele duizendtallen: 44.000 euro sinds 5 augustus 2025, daarvoor ongeveer 9.000 euro.[3][4]
Kappers apart vermeld heeft maar één huis: het ministerie van Volksgezondheid, met 1.352,58 euro in 2025. Alle andere rekenen „make-up“ als pakket af, omdat make-up en kapper volgens hun opgave niet te scheiden zijn.[5]
Het ministerie van Financiën: water prediken
Het huis dat alle anderen laat bezuinigen, voert twee van de vier lijsten aan. Voor 2027 heeft het de ministeries een bezuiniging van één procent opgelegd — ruim vijf miljard euro. Vanaf de begroting 2028 moet drie procent worden geëist, volgens een Reuters-bericht uit regeringskringen; het ministerie heeft dat bevestigd noch ontkend.[8] In het eigen huis ziet de balans er zo uit:
| Post | Bedrag in euro | Plaats |
|---|---|---|
| Meubels, inrichting, decoratie sinds mei 2025 | 551.878 | 4 van 16 |
| waarvan decoratie | 45.077 | 1 van 16 |
| Verbouwing van de bureaus van de leiding 2026 | 47.737 | 1 van 16 |
| Externe fotografen, 6.5.2025 tot 1.10.2026 | 179.220 | 2 van 17 |
| Visagisten, schoonheidsspecialisten, kappers, zelfde periode | 22.271 | 2 van 17 |
| Samen | 753.368 |
Ongeveer 753.000 euro in zeventien maanden, in het huis dat de anderen de bezuinigingsopdrachten geeft. Voor zijn beelden houdt het ministerie een eigen raamcontract met een fotobureau; visagisten worden daarlangs mee ingeschakeld, bij afspraken in het buitenland ook via de Duitse vertegenwoordigingen. Vast personeel voor deze diensten houdt het niet aan.[6]
In zijn eigen schriftelijke antwoord van 1 oktober 2026 noemt het ministerie voor de periode 6 mei 2025 tot 24 september 2026 andere cijfers: 165.035 euro voor fotografen en 22.656 euro voor make-up.[6] Het gat van ruim 14.000 euro met de tabel hierboven laat zich verklaren doordat het latere antwoord de regeringsgevolmachtigden meetelt — uitdrukkelijk zegt geen van beide antwoorden dat.
„Der Haushaltsausschuss kann jetzt zeigen, wie ernst es die Politik mit dem Sparen wirklich meint.“
Vertaling: De begrotingscommissie kan nu laten zien hoe serieus de politiek het met bezuinigen werkelijk meent.
Holznagel verwijt de regering dat zij voor lastenverlichting voor de burgers geen ruimte ziet, maar bij het eigen apparaat royaal is. Dat valt aan de belastingbetalers niet uit te leggen.[9] De Berliner Zeitung rekende het inrichtingstotaal om naar meer dan 10.000 euro per dag.[10]
De eigenlijke bevinding: blindvliegen
De bedragen zijn één ding. Zwaarder weegt wat de antwoorden prijsgeven over de boekhouding van de Bondsregering. Acht punten waarop zij over haar eigen uitgaven geen opheldering kan of wil geven:
| Gat | Wat in het antwoord staat |
|---|---|
| Geen bruikbare gegevens | De gevraagde gegevens over meubels, inrichting en decoratie liggen er niet „in elektronisch verwerkbare vorm“. Dit antwoord is ingediend door het federale ministerie van Digitale Zaken en Staatsmodernisering.[1] |
| Geen zicht op de vervanging | Hoe vaak nog bruikbare meubels zijn vervangen, wordt „niet systematisch vastgelegd“. Dat het gebeurde, geeft de regering wel toe: om ergonomische, ruimtelijke of organisatorische redenen.[1] |
| Geen toewijzing aan de leiding | Wat het bureau van een afzonderlijke minister of staatssecretaris heeft gekost, is „niet mogelijk“ op te geven, omdat de gegevens er niet zijn.[1] |
| Geen leveranciers | Wie de opdrachten kreeg blijft geheim — wegens gegevensbescherming, bedrijfs- en handelsgeheimen en mogelijke auteursrechten.[1] |
| Geen cijfer van de grootste meubelkoper | Het ministerie van Defensie kon zijn afvoer- en transportkosten niet „vaststellen“: opdrachten worden gebundeld gegund, toewijzen zou alleen met de hand kunnen.[1] |
| Twee antwoorden, twee standen | In maart 2026 meldde het ministerie van Economische Zaken 5.819,03 euro aan visagistenkosten voor januari en februari 2026.[5] In het antwoord van oktober, dat precies deze periode bestrijkt, komt het ministerie bij de visagisten niet meer voor.[3] |
| Een functie verdwijnt | In augustus 2025 noemde de regering een vast aangestelde persoon bij het ministerie van Verkeer die overwegend de leiding van het huis fotografeert.[4] In het antwoord van oktober 2026 staat zij er zonder uitleg niet meer in.[3] |
| Inlichtingen als last | Op een eerdere vraag onderhield de regering de vragenstellers over de grenzen van hun vraagrecht.[7] |
„Es ist zudem nicht Bestandteil des parlamentarischen Frage- und Informationsrechts, frei verfügbare Informationen von der Bundesregierung zusammentragen und anschaulich aufbereiten zu lassen.“
Vertaling: Het behoort bovendien niet tot het parlementaire vraag- en informatierecht om vrij beschikbare informatie door de Bondsregering te laten verzamelen en aanschouwelijk laten presenteren.
Door het zesde gat zijn de 153.071 euro voor make-up een ondergrens. Het ministerie van Economische Zaken meldde voor 2025 in totaal 40.276 euro, waarvan 19.265 euro is toegewezen aan de periode tot 4 augustus 2025. Het verschil van maximaal 21.011 euro duikt in geen van beide latere antwoorden op.[5][4][3]
Wat eerlijk moet blijven
Decoratie is de kleinste van de drie posten. De 169.247 euro zijn 2,9 procent van het inrichtingstotaal; 88 procent zijn meubels.[1] En een deel van de uitgaven heeft een reden die ook in de antwoorden staat: het ministerie van Digitale Zaken werd nieuw opgericht en moest worden ingericht. Het ministerie van Wonen verhuisde naar een nieuw pand waarin tientallen jaren oud, kapot meubilair om arbo-redenen moest worden vervangen. Het ministerie van Defensie nam 710 meubelstukken terug — 375 kasten en 335 dressoirs — en verving ze door kastcombinaties voor kleding en uitrusting van soldaten. Het ministerie van Volksgezondheid droeg een pand met meubilair over aan het ministerie van Digitale Zaken en moest voor zijn personeel vervanging aanschaffen.[1]
Fotografen zijn geen privézaak. De regering rekent hen tot de grondwettelijk geboden voorlichting, niet tot afzonderlijke personen: afspraken met buitenlandse regeringsvertegenwoordigers, congressen, dialoogfora.[3]
Begrotingspolitiek is de som klein. 7,2 miljoen euro is 0,0013 procent van de 555,44 miljard euro die het regeringsontwerp voor de federale begroting 2027 voorziet.[11] Het verwijt luidt niet dat hier miljarden verloren gaan. Het luidt: ontbrekende voorbeeldfunctie en ontbrekende controle.
De vergelijking met de vorige regering is maar beperkt mogelijk. De AfD-fractie noemde in een motie uit 2024 ongeveer 1,5 miljoen euro alleen al voor het jaar 2022 voor kappers, visagisten en fotografen.[13] Dat is geen cijfer van de Bondsregering. Bij dezelfde diensten komt de huidige regering doorgerekend op ongeveer 0,94 miljoen euro per jaar — minder, maar in dezelfde orde van grootte.
De perioden van beide gegevensverzamelingen vallen niet samen. Inrichting: 16 ministeries, 6 mei 2025 tot 13 oktober 2026. Fotografen en make-up: hoogste federale instanties inclusief Kanselarij, Bundespresseamt en Staatsminister voor Cultuur, 6 mei 2025 tot 1 oktober 2026. Beide sommen staan daarom apart en worden alleen voor het totaalcijfer opgeteld.
De vijf eisen van het onderzoeksrapport
Het onderzoeksrapport dat aan deze datacheck ten grondslag ligt, sluit af met vijf eisen. Ze horen niet bij de feiten, maar zijn het standpunt van de opstellers: ten eerste een aanschafstop voor decoratie en bureaus van de leiding tot het einde van de zittingsperiode, met uitzonderingen alleen bij arbeidsveiligheid. Ten tweede een centraal elektronisch aanbestedingsregister voor alle ministeries — een taak voor het ministerie van Digitale Zaken, dat het gat zelf heeft gedocumenteerd. Ten derde openbaarmaking van de opdrachtnemers boven een vaste drempel. Ten vierde één gezamenlijke beeldbank in plaats van zeventien eigen fotobudgetten, omdat het Bundespresseamt al fotografen in vaste dienst heeft. Ten vijfde een jaarlijks, ongevraagd bericht aan de begrotingscommissie over representatie- en zelfpresentatiekosten, in plaats van inlichtingen alleen op verzoek van de oppositie.
Wat dit bericht niet beweert
Dit bericht beweert niet dat de bedragen onrechtmatig zijn uitgegeven; daarvoor is geen bewijs. Het beweert niet dat afzonderlijke regeringsleden zichzelf hebben bediend — de antwoorden rekenen alle diensten toe aan de huizen, niet aan personen. Het beweert niet dat de genoemde sommen volledig zijn: volgens de regering zelf zijn ze dat niet. En het beweert niet dat een aanschafstop de begroting zou gezondmaken. 7,2 miljoen euro verandert niets aan de begrotingssituatie. Aan de geloofwaardigheid van een bezuinigingsopdracht verandert het wel iets.
METHODE
Methode
Uitgaven per dag, inrichting: 5.844.651 euro ÷ 526 dagen (6 mei 2025 tot 13 oktober 2026, de dag waarop de vraag in stuk 21/8527 werd gesteld) = 11.112 euro, in de tekst afgerond op ongeveer 11.100 euro.
Uitgaven per dag, fotografen en make-up: 1.318.198 euro ÷ 514 dagen (6 mei 2025 tot 1 oktober 2026) = 2.565 euro.
Maandelijkse fotografenkosten: 172.609 euro ÷ 91 dagen × 30,44 = 57.734 euro voor de eerste periode (6 mei tot 4 augustus 2025), 992.518 euro ÷ 423 dagen × 30,44 = 71.424 euro voor de tweede (5 augustus 2025 tot 1 oktober 2026).
Aandelen: fotografen in fotografen plus make-up 1.165.127 ÷ 1.318.198 = 88,4 procent. Decoratie van het ministerie van Financiën in alle decoratie-uitgaven 45.077 ÷ 169.247 = 26,6 procent. Make-up van de Kanselarij in alle make-up-uitgaven 46.772 ÷ 153.071 = 30,6 procent. Decoratie in het inrichtingstotaal 169.247 ÷ 5.844.651 = 2,9 procent. Meubels in het inrichtingstotaal 5.135.584 ÷ 5.844.651 = 87,9 procent.
Inrichting van het Auswärtiges Amt in 2026: 255.718 ÷ 539.820 = 47,4 procent van het inrichtingstotaal van alle 16 ministeries over de hele periode; 255.718 ÷ 360.430 = 70,9 procent van de inrichtingsuitgaven van het jaar 2026.
Aandeel in de begroting: 7.215.849 euro ÷ 555.440.000.000 euro = 0,0013 procent.
Doorrekening naar een jaar: 1.318.198 euro ÷ 514 dagen × 365 = 936.166 euro, in de tekst ongeveer 0,94 miljoen euro.
Gat bij het ministerie van Economische Zaken: 40.276 euro aan visagistenkosten over 2025 volgens stuk 21/4836 (opgevraagde periode vanaf 26 maart 2025) min 19.265 euro voor de periode 6 mei tot 4 augustus 2025 volgens stuk 21/1311 = 21.011 euro die in geen enkel later antwoord opduiken.
CONTROLE
Wat voor de publicatie is gecontroleerd
- De basis is een aangeleverd onderzoeksrapport van 12 november 2026. Alle bedragen zijn dezelfde dag nagerekend aan de originele stukken, niet uit het voorgelegde document overgenomen. De 16 ministerieregels voor meubels, inrichting en decoratie komen tot op de cent overeen met bijlage 1 van stuk 21/8820, net als de tabellen over de bureaus van de leiding en over de afvoer. De 17 regels per instantie voor fotografen en make-up volgen uit het optellen van de stukken 21/1311 en 21/8718; elk afzonderlijk totaal en elk kolomtotaal klopt.
- Gecorrigeerd: de 255.718 euro die het Auswärtiges Amt (ministerie van Buitenlandse Zaken) in 2026 aan lampen, tapijten en gordijnen uitgaf, heten in het voorgelegde document „meer dan de helft“ van het inrichtingstotaal van alle 16 ministeries. Nagerekend is het 47 procent van het totaal over de hele periode en 71 procent van wat in 2026 daaraan is uitgegeven. De tekst noemt beide waarden.
- Gecorrigeerd: het citaat van Reiner Holznagel komt uit de Neue Osnabrücker Zeitung van 11 november 2026 en gaat over meubels en decoratie, niet over fotografen en visagisten. Gecorrigeerd: de opdracht van drie procent vanaf 2028 is een Reuters-bericht uit regeringskringen dat het ministerie van Financiën bevestigd noch ontkend heeft, en geen uitspraak op een persconferentie van het ministerie.
- Niet overgenomen: de verwijzing in het voorgelegde document naar geplande kortingen op het ouderschapsgeld, de huurtoeslag en de directe kindertoeslag. Union en SPD hebben op 11 november 2026 afgesproken de kortingen op de huurtoeslag en de directe kindertoeslag terug te nemen; de reguliere aanpassing van de huurtoeslag per 1 januari 2027 vervalt, en over het ouderschapsgeld lag op de dag van publicatie geen uitkomst voor. Een uitspraak daarover zou hier al achterhaald zijn geweest.
- Niet overgenomen: het toeschrijven van de 1,5 miljoen euro over 2022 aan de Bund der Steuerzahler (Duitse belastingbetalersbond). Het bericht van de Bundestag noemt als bron de AfD-fractie en haar motie 20/13802. De vergelijking staat daarom alleen met die toeschrijving in de tekst.
- De bedragen zijn op hele euro's afgerond. De totalen in de tabellen zijn de afgeronde sommen van de niet-afgeronde bedragen; het optellen van de afgeronde afzonderlijke waarden kan daardoor een tot twee euro afwijken.
- De gegevens over de bureaus van de leiding staan in een eigen kolom en zijn nergens meegeteld. Het antwoord van de regering laat open of ze al in de overige kolommen zitten.
- Waaraan de bedragen in detail zijn uitgegeven, kon niet worden gecontroleerd: de regering noemt opdrachtnemers noch afzonderlijke voorwerpen. De Bondsregering, het federale ministerie van Financiën en het Bundespresseamt is niet om een reactie gevraagd.
BRONNEN
Bronnen
Elk nummer in de tekst leidt naar zijn bron. Bij elke vermelding staat de herkomst: officieel, mediabericht, brancheorganisatie, instituut of dataportaal. Titels blijven in de oorspronkelijke taal, zodat elk document vindbaar blijft.
[1] Deutscher Bundestag, 28.10.2026
Drucksache 21/8820: Antwort der Bundesregierung auf die Kleine Anfrage „Kosten für neue Möblierung, Ausstattung und Accessoires in den Bundesministerien seit Beginn der 21. Wahlperiode“, mit Anlage 1Officiële bron↑ terug naar de tekst
[2] Deutscher Bundestag, 13.10.2026
Drucksache 21/8527: Kleine Anfrage der Abgeordneten Stephan Brandner, Rainer Galla, Joachim Bloch und der Fraktion der AfDOfficiële bron
[3] Deutscher Bundestag, 19.10.2026
Drucksache 21/8718: Antwort der Bundesregierung zu Fotografen, Visagisten, Friseuren und sonstigen körpernahen Dienstleistungen seit dem 5. August 2025Officiële bron↑ terug naar de tekst
[4] Deutscher Bundestag, 19.08.2025
Drucksache 21/1311: Antwort der Bundesregierung zu Fotografen, Visagisten, Friseuren und sonstigen körpernahen Dienstleistungen seit Beginn der 21. LegislaturperiodeOfficiële bron↑ terug naar de tekst
[5] Deutscher Bundestag, 17.03.2026
Drucksache 21/4836: Antwort der Bundesregierung zu Kosten für Fotografen, Visagisten, Friseure und Masseure bis zum 28. Februar 2026Officiële bron↑ terug naar de tekst
[6] Deutscher Bundestag, 01.10.2026
Drucksache 21/8312: Schriftliche Fragen, Frage 12 mit Antwort des Parlamentarischen Staatssekretärs Dennis Rohde zu den Ausgaben des BundesfinanzministeriumsOfficiële bron↑ terug naar de tekst
[7] Deutscher Bundestag, 14.07.2025
Drucksache 21/895: Antwort der Bundesregierung zu Kosten für Fotografen, Visagisten, Friseure und Kleidung in der 20. LegislaturperiodeOfficiële bron↑ terug naar de tekst
[8] Handelsblatt (Reuters), 29.06.2026
Etat: Ministerien müssen ab 2028 drei Prozent einsparenMediabericht↑ terug naar de tekst
[9] Neue Osnabrücker Zeitung (über Presseportal), 11.11.2026
Steuerzahlerbund kritisiert Bundesregierung für Deko-Ausgaben: „Beim Regierungsapparat sitzt der Gürtel ganz schön locker“Mediabericht↑ terug naar de tekst
[10] Berliner Zeitung, 12.11.2026
Bilder, Vasen, Pflanzen: Klingbeils Finanzministerium gibt am meisten für Deko ausMediabericht↑ terug naar de tekst
[11] Bundesministerium der Finanzen, abgerufen 12.11.2026
Bundeshaushalt digital: Gesamtausgaben des Bundeshaushalts 2027 (Regierungsentwurf), 555,44 Milliarden EuroOfficiële bron↑ terug naar de tekst
[12] Deutscher Bundestag, 07.09.2026
Drucksache 21/7860: Entwurf eines Haushaltsbegleitgesetzes 2027 (Artikel 1 bis 3, Erhöhung der Verbrauchsteuern)Officiële bron↑ terug naar de tekst
[13] Deutscher Bundestag, heute im bundestag, 22.11.2024
AfD fordert Ende der Kostenübernahme für Visagisten (Antrag 20/13802, hib 808/2024)Officiële bron↑ terug naar de tekst
CORRECTIES
Correcties
Geen correcties sinds de publicatie op 12-11-2026. Elke wezenlijke wijziging verschijnt hier met haar datum, reden en eerdere bewoording.